Τρίτη, Δεκεμβρίου 16, 2014

Η Ναταλία Καποδίστρια για τον "Κανόνα της ορθής γωνίας"


Ομιλία της ηθοποιού κας Ναταλίας Καποδίστρια
στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου
στην 18η Έκθεση Βιβλίου στις Σινιές


Καλησπέρα κυρίες και κύριοι.

Ευχαριστώ θερμά τον Νίκο Παργινό για την τιμή που μου έκανε όταν πριν - θα είναι  δυο μήνες τώρα - μου ζήτησε να συμμετέχω στην αποψινή εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου του: «Ο κανόνας της ορθής γωνίας». Συμπέρανα πως θα ήθελε να διαβάσω κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο του - κάτι που συχνά μου ζητείται - λόγω της ιδιότητάς μου του ηθοποιού. Όταν όμως αντιλήφθηκα πως θα ήθελε να μιλήσω για το βιβλίο, σκέφτηκα – καθώς δεν είμαι ούτε λογοτέχνης, ούτε κριτικός ούτε ιστορικός... - σκέφτηκα να μιλήσω όπως θα μιλούσα σ’ έναν φίλο αν με ρωτούσε πως μου φάνηκε. Πως ένοιωσα και τι αποκόμισα από το ταξίδι μου μέσα από αυτές τις 500 περίπου σελίδες, της εξαιρετικής αυτής έκδοσης. Ήταν ωραιότατο το ταξίδι λοιπόν αυτό. Πλούσιο σε ακέρια συναισθήματα. Δάκρυσα και αναστέναξα πολλές φορές. Είδα μπροστά στα μάτια μου τοπία, βουνά και θάλασσες, άκουσα ψιθύρους και φωνές αληθινές: σε εξοχές, πεδία μαχών και πίσω από κλειστές πόρτες... γεγονότων που άλλα τα γνώριζα και άλλα όχι. Αισθάνθηκα, έμαθα και σκέφτηκα. Συνδύασα παρελθόν και παρόν και επαναπροσδιόρισα  σκέψεις και κατευθύνσεις δράσης. Νομίζω, πως όλα αυτά είναι ό,τι πολυτιμότερο και αξιολογότερο θα είχε να σου προσφέρει το διάβασμα ενός ιστορικού μυθιστορήματος.

Καθώς ανέφερα προηγουμένως, δεν είμαι ιστορικός, κριτικός ή λογοτέχνης. Τα τελευταία χρόνια εδώ στη πατρίδα μου την Κέρκυρα όπου ζω, εργάζομαι ως διδασκάλισσα της υποκριτικής σε ερασιτέχνες  της θεατρικής τέχνης. Ο κύριος όγκος των μαθητών μου είναι παιδιά, εκεί κοντά στην αποφοίτησή τους από το Λύκειο και στα πρώτα χρόνια των σπουδών τους. Το μάθημα συχνά με έχει κάνει να αναφερθώ, όταν μελετώντας έναν Ελύτη, ένα Καβάφη ή έναν Ευριπίδη ξανά σου έρχεται αυθόρμητα να μιλήσεις για την γλώσσα και την ιστορία του τόπου μας, αρθρώνοντας το γνωστό:  «Λαός που δεν έχει μελετήσει την ιστορία του, είναι υποχρεωμένος να την ξαναζήσει.». Καθώς δε, ο γραπτός μας λόγος έχει χάσει – επιτρέψτε μου, εντέχνως και στοχευόμενα, τα γράδα του: τις κάθετες που βυθομετρούν το γένος μας και τις οριζόντιες που καταδεικνύουν την δυνάμει εμβέλεια μας ως είδος ανθρώπου... γράφουμε greenglish  και μιλάμε κάτι ανάλογο, κατά συνέπεια... φοβόμαστε να επιστρέψουμε και από πού να το πιάναμε... να μάθουμε για την ιστορία μας και τον τόπο μας.                                                                                          

«Ο κανόνας της ορθής γωνίας» με γεμίζει ελπίδα και συγκίνηση βαθιά... πως για εκείνους τους νέους αλλά και τους μεγαλύτερους που δεν πρόλαβαν ακόμα να μελετήσουν σχετικά με τη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους... υπάρχει τρόπος και ελπίδα:  αυτές οι 500 σελίδες του κανόνα της ορθής γωνίας.  «Ο κανόνας της ορθής γωνίας» – κατά την κρίση μου - μπορεί άνετα να συμπεριληφθεί στην λίστα εκείνη των πονημάτων, που δείχνουν τη σωστή κατεύθυνση στον λαό μας, κρούουν τον κώδωνα και φωτίζουν τον δρόμο τον ορθό.

Η ιστορία ξεδιπλώνεται για τον αναγνώστη μέσα από τα μάτια του Antonio-Θαλή, ο όποιος ακολουθεί τον δάσκαλό και ήρωά του – που είναι και ο ήρωας του βιβλίου- Σταμάτη Βούλγαρη. Μέσα από τις διηγήσεις του ίδιου του Σταμάτη, που συχνά είναι σπαραχτικές εξομολογήσεις στον νεαρό Θαλή, μαθαίνουμε για τη ζωή του πριν τη γνωριμία τους. Πως έφυγε, εφτάχρονο αγόρι, από την Λευκίμμη όπου γεννήθηκε και έζησε ως τότε, για να πάει στη πόλη της Κέρκυρας, εσώκλειστος στην σχολή των Φραγκισκανών μοναχών Αγία Ιουστίνη. Εκεί θα γνωρίσει τον συνομήλικο του Ιωάννη – που είναι ο άλλος ήρωας του βιβλίου - θα γίνουν φίλοι και μαζί θα αρχίσουν να σχεδιάζουν τα ταξίδια τους και να ονειρεύονται τον κόσμο όπως τον οραματίζονται.  Σαράντα τρία χρόνια αργότερα – Γενάρης του 1827 - πάνω στο Αγγλικό πολεμικό Warspite που μεταφέρει τον πρώτο Κυβερνήτη στην Ελλάδα, δυο γκριζομάλληδες άντρες, καταμεσής στο Ιόνιο, ατενίζουν το απέραντο γαλάζιο με την ίδια συγκίνηση δυο εφτάχρονων αγοριών που οραματίζονταν έναν καινούργιο κόσμο.

Ανάμεσα στις δύο σκηνές που διάλεξα να σας διαβάσω, υπάρχει μισός αιώνας ευρωπαϊκής ιστορίας. Πενήντα χρόνια από τα πλέον ταραγμένα και καθοριστικά για το μέλλον της γηραιάς ηπείρου. Ο συγγραφέας παρακολουθεί τους δύο ήρωές του να δίνουν ο καθένας τον δικό του αγώνα σε τελείως ανόμοια πεδία. Επαναστάτης στρατιώτης ο Σταμάτης, αλλά και σπουδαστής καλών τεχνών και ελεύθερος ακροατής στην αρχιτεκτονική σχολή του πολυτεχνείου στο Παρίσι. Γιατρός ο  Ιωάννης, στην υπηρεσία των φτωχών στην Κέρκυρα κι’ ύστερα διπλωμάτης να κινείται με μοναδική επιτυχία στην πολιτική σκακιέρα της εμπόλεμης Ευρώπης ως Υπουργός των Εξωτερικών της Ρωσίας. Μέσα από τα μάτια του Θαλή, κυριολεκτικά αλωνίζουμε την Ευρώπη. Βρισκόμαστε πότε στο Παρίσι, πότε στη Βιέννη ή την Αγία Πετρούπολη, στη μάχη του Βατερλό, σε διάφορες Ιταλικές πόλεις στην Νότιο Αμερική! Και παράλληλα ζούμε τις δίδυμες σπαραχτικές ιστορίες αγάπης που στοιχειώνουν τις ζωές τους:  Φωτεινή και Ρωξάνδρα, θα θυσιαστούν οικειοθελώς στο βωμό του κοινού οράματος των αγαπημένων τους. Γιατί μέσα από τις διαφορετικές διαδρομές οι δυο τους παραμένουν πιστοί στον αγώνα για την λευτεριά της πατρίδας. Αλληλογραφούν και σπάνια υπάρχουν φορές που συναντιούνται όταν οι υποχρεώσεις τους τυγχάνει να τους φέρουν στην ίδια πόλη.

Παρίσι 1824, ο Ιωάννης επισκέπτεται το Σταμάτη στο σπίτι του όπου αναρρώνει από τα τραύματα του μετά την εκστρατεία στην Ισπανία, Συζητούν για την κατάσταση στην Ευρώπη και τις πολιτικές εξελίξεις αλλά κυρίως για το αβέβαιο μέλλον της Ελληνικής Επανάστασης. Οι ξένες δυνάμεις φαίνονται απρόθυμες να συμπαρασταθούν και οι ανταγωνισμοί των ντόπιων οπλαρχηγών και φατριών δίνουν ευκαιρίες στους Τούρκους να ανακτήσουν εδάφη που με τόσο κόπο είχαν κερδιθεί τα προηγούμενα 2 χρόνια.

Σαν παιδιά είχαν κάνει τα ίδια όνειρα, σαν έφηβοι τους έκαιγε η ίδια δίψα για γνώση. Είχαν την ίδια καθάρια συνείδηση και πίστη στον Άνθρωπο, η οποία εκπορευόταν από μια βαθύτερη πίστη στο Θεό. Και ενώ αξιώθηκαν δάφνες και τιμές, διακρίσεις και μετάλλια, παρέμειναν ταπεινοί εργάτες στην υπηρεσία της πατρίδας, χωρίς να προσβλέπουν στο κέρδος ή τα προσωπικά οφέλη. Σχεδιάζοντας και χτίζοντας πόλεις, χαράζοντας το μέλλον της πολύπαθης πατρίδας τους, έζησαν, δούλεψαν, λαβώθηκαν γι’ αυτό που πίστεψαν... κι έτσι πορεύτηκαν ως τον θάνατο. Ο Καποδίστριας δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 στο Ναύπλιο. Ο κύριος Παργινός στην τελευταία σελίδα του βιβλίου, μας υπενθυμίζει (πληροφορώντας και όσους δεν το γνωρίζουν):  «έχουν περάσει 183 χρόνια από την δολοφονία του Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια. Οι Βρετανικές αρχές συνεχίζουν να θεωρούν τον φάκελο της υπόθεσης άκρως απόρρητο μη επιτρέποντας τη πρόσβαση σ’ αυτόν.» Καθένας μπορεί να υποθέσει το γιατί, να οργιστεί να πικραθεί να βλαστημήσει... Οι μεγάλες δυνάμεις «κοιτούν το συμφέρον τους», που λέει και ο κόσμος. Και οι μικρές , τάχα όχι;

Στα κατά Τερτσέτη απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη (σελίδα 788), έχουμε αναφορά στην πρώτη συνάντηση του Ιωάννη Καποδίστρια με τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη – και μετέπειτα δολοφόνου του -, όταν ο δεύτερος το 1828 μετέβη στην Αίγινα προκειμένου να μεταφέρει επίσημα τα διαπιστευτήρια της οικογένιάς του, στον Κυβερνήτη. Στο απόσπασμα, που αποτελεί διήγηση της συνάντησης από αυτήκοο μάρτυρα, αναφέρετε: «… τον εδέχθη εκείνος ως πατέρας τον υιό, αλλά του είπε.....  μου εδώσατε τους χαλινούς του κράτους. Τίνος κράτους. Μετρούμε εις τα δάχτυλα την επικράτειά μας: τ’ Ανάπλι, την Αίγινα, Πόρον, Ύδραν, Κόρινθον, Μέγαρα, Σαλαμίνα...». Κι αυτά όλα τα μέρη, όπως γνωρίζουμε αποτελούσαν  απλά αυτόνομες περιοχές εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1831 υπογράφεται το 4ο πρωτόκολλο  του Λονδίνου. Ένας τιτάνιος διπλωματικός αγώνας που είχε ξεκινήσει από το 1828, από μεριάς του Κυβερνήτη, φέρνει 13 ημέρες πριν την δολοφονία του στο Ναύπλιο, τη συνοριακή γραμμή του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους στο όριο Παγασητικού – Αμβρακικού. Επιτρέψτε μου να εμπνέομαι έναν αναστεναγμό από τα κατάβαθα της ψυχής του Κυβερνήτη, στα μέτρα ενός Οιδίποδα επί Κολωνό, όταν η συνοριακή αυτή γραμμή σφράγιζε παράλληλα το μοιραίο εκείνου του φθινοπωρινού πρωινού στο Ναύπλιο... μόλις 13 ημέρες μετά.                                                                                                                                                        
«Η σκανδαλώδης εύνοια των στασιαστών της Ύδρας και της Μάνης από τους αντιπρέσβεις της Αγγλίας και της Γαλλίας, καθώς και από τους ναυάρχους, πείθει και τον πλέον δύσπιστο για την υπονόμευση του Κυβερνήτη που θα πλήρωνε με την ίδια του τη ζωή τον διπλωματικό του θρίαμβο.  Δεκατρείς μέρες μετά το Πρωτόκολλο της 14ης Σεπτεμβρίου 1831 ελληνικά χέρια έκοβαν το νήμα της ζωής του. Ο θάνατός του στέρησε το Έθνος από το μοναδικό στήριγμα ασφάλειας και προοπτικής, είχε δε μακροπρόθεσμα τραγικές συνέπειες. Το πρόωρο τέλος του Κυβερνήτη υπήρξε μια από τις πρωτογενείς αιτίες που το αίτημα εθνικής ολοκλήρωσης και πολιτικού εκσυγχρονισμού, παρέμεινε μέχρι τις ημέρες μας τραγικά αδικαίωτο.» 
(απόσπασμα από την ομιλία του Κώστα Χατζηαντωνίου  «Οι διπλωματικοί αγώνες του Καποδίστρια για τη χάραξη των συνόρων του νεοελληνικού Κράτους», στο Συνέδριο «ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΡΑΙΟΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ, ΦΡΑΝΣΙΣΚΟ ΝΤΕ ΜΙΡΑΝΤΑ» από την «Ακαδημία Θεσμών και Πολιτισμών».)

Θα ήθελα να κλείσω με ένα ακόμα απόσπασμα από τα απομνημονεύματα του Τερτσέτη και της συνάντησης Καποδίστρια –Μαυρομιχάλη.

«... δια πολυετίαν ακόμη η ζώνη του προδρόμου πρέπει να είναι στολισμός μας, όχι χρυσοΰφαντη χλαμύδα.  Ως οι παλαιοί ήρωες ή οι Βασιλείς της Ελλάδας πρέπει να φυτεύομεν δένδρα, να ανοίγομεν δρόμους, να παλεύομε με τα θηρία του δάσους, να δέσομεν την κοινωνίαν μας με νόμους συμφώνους με το έθνος μας. Ούτε οπίσω, ούτε εμπρός του καιρού μας. Μη μου ζητείτε ζωγραφιές πολύτιμες εις οικοδόμημα ακόμη ατελείωτον. Μέτρο μας και άστρο εις δεινά Ελληνικά θεραπεία ελληνική. Με το στόμα μας, όχι ως οι χειρούργοι της Ευρώπης κόφτοντας, αλλά με το στόμα μας να βυζαίνομεν το έμπυο της πατρίδος μας, δια να τη γιάνωμεν... Ένα μόνον φοβούμαι πολύ και με δέρνει υποψία, τρέμω την απειρία σας. Αν η νέα κυβέρνησις τύχει να συγκρουσθεί με συμφέροντα ξένων δυνάμεων – επειδή κάθε τόπος έχει χωριστά το μυστήριον της ζωής του, τον νόμον της ευτυχίας του, αν πλανεθεί ο ελληνισμός σας και σηκωθεί σκοτάδι μεταξύ μας, ώστε εσείς να μη διαβάζετε εις την καρδίαν μου, θολωθούν και με οι οφθαλμοί, ποιος ηξεύρει... που θα πάμε, τι θα γενούμε; Ετινάξατε το καβούκι των αλλοφύλλων, αλλ’ οι πλεκτάνες της διπλωματίας έχουν κλωστές πλανήτριες, φαρμακερές, κλωστές θανάτου, άφαντες και εσείς δεν τες εννοείτε. Κατεβαίνω πολεμιστής εις το στάδιον, θα πολεμήσω ως Κυβέρνησις, δεν λαθεύομαι, τον έρωτα των προνομίων που είναι φυτεμένος εις ψυχές πολλών, τα ονειροπολήματα των λογιοτάτων, ξένων πρακτικής ζωής, το φιλύποπτο, κυριαρχικό και ανήμερον αλλοεθνών ανδρών.  Η νίκη θα είναι δική μα, αν βασιλεύει την καρδίαν μας, θεός ζηλότυπος, μόνον το αίσθημα το Ελληνικό. Ο φιλίκοος των ξένων είναι προδότης...»

Ναταλία Καποδίστρια, ηθοποιός
13 Δεκεμβρίου 2014

Δευτέρα, Δεκεμβρίου 15, 2014

"Ο κανόνας της ορθής γωνίας" στις Σινιές



Σε μια συγκινητική εκδήλωση στα πλαίσια της 18ης Έκθεσης Βιβλίου που διοργανώνει ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σινιών, παρουσιάστηκε το Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2014, στην φιλόξενη αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου, το ιστορικό μυθιστόρημα του Νίκου Παργινού: «Ο Κανόνας της ορθής γωνίας». Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους πολλοί κάτοικοι των γύρω περιοχών που εκφράστηκαν με κολακευτικά λόγια και σχόλια για το βιβλίο και την προσπάθεια του Νίκου Παργινού.

Σύντομο χαιρετισμό στην εκδήλωση έκανε ο πρόεδρος του Συλλόγου κ. Γιάννης Γαρνέλης, καλωσορίζοντας τους παριστάμενους, τους ομιλητές της εκδήλωσης και τον συγγραφέα στις Σινιές, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά την 18η Έκθεση Βιβλίου του Συλλόγου. Ο κ. Γαρνέλης, μεταξύ άλλων, τόνισε πως αποτελεί τιμή για τον Σύλλογο και την περιοχή η συγκεκριμένη παρουσίαση και εξήρε την προσπάθεια του συντοπίτη συγγραφέα.



Μέσα σε φορτισμένο συγκινησιακά κλίμα, η ηθοποιός κα Ναταλία Καποδίστρια, γνήσιος απόγονος της οικογένειας του πρώτου κυβερνήτη, προλόγισε το βιβλίο, αναφερόμενη κυρίως στην προσπάθεια του συγγραφέα να αποτυπώσει στο έργο του μιαν εποχή που μοιάζει τόσο μακρινή μα και τόσο παραπλήσια με τη σημερινή. Διαβάζοντας αποσπάσματα από το βιβλίο, η κα Καποδίστρια ταξίδεψε το κοινό στις σελίδες του βιβλίου, μεταφέροντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο συναισθήματα, δίνοντας ζωή στο κείμενο του Νίκου Παργινού. "Ήταν ωραιότατο το ταξίδι", δήλωσε μεταξύ άλλων η ηθοποιός. "Πλούσιο σε ακέρια συναισθήματα. Δάκρυσα και αναστέναξα πολλές φορές. Είδα μπροστά στα μάτια μου τοπία, βουνά και θάλασσες, άκουσα ψίθυρους και φωνές αληθινές: σε εξοχές, πεδία μαχών και πίσω από κλειστές πόρτες... γεγονότων που άλλα τα γνώριζα και άλλα όχι. Αισθάνθηκα, έμαθα και σκέφτηκα. Συνδύασα παρελθόν και παρόν και επαναπροσδιόρισα  σκέψεις και κατευθύνσεις δράσης. Νομίζω, πως όλ’ αυτά είναι ό,τι πολυτιμότερο και αξιολογότερο θα είχε να σου προσφέρει το διάβασμα ενός ιστορικού μυθιστορήματος".

Ο μηχανικός κ. Σεβαστιανός Μεταλληνός, αναφέρθηκε διεξοδικά στην επιτυχημένη προσπάθεια του συγγραφέα να αναδείξει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το έργο και τη συμβολή τόσο του Σταμάτη Βούλγαρη στην αναμόρφωση του ελλαδικού χώρου, με την πολεοδόμηση εννέα πόλεων καθώς και τον σχεδιασμό και τη δημιουργία μεγάλων τεχνικών έργων υποδομής, όσο και στην τεράστια συμβολή του πρώτου κυβερνήτη, Ιωάννη Καποδίστρια για τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. «Ο Νίκος Παργινός πετυχαίνει μέσα από το βιβλίο του να μας μεταφέρει με ιστορική αλήθεια το κλίμα εκείνης της εποχής, φροντίζοντας να αναδείξει τον στρατηγικό ιστορικό ρόλο της Κέρκυρας, τόσο στον ελλαδικό όσο και στο ευρωπαϊκό χώρο. Μέσα στις σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης διαβάζει ιστορία, όχι όπως συνηθίζεται μέσα από τα ιστορικά βιβλία, αλλά έτσι όπως θα έπρεπε να διδάσκεται».

Ο αρχιμανδρίτης και βυζαντινολόγος δρ. Παντελεήμων Τζορμπατζόγλου εκθείασε το συγγραφικό έργο του Νίκου Παργινού, δηλώνοντας πως θεωρεί τον εαυτό του τυχερό που ήταν από τους πρώτους αναγνώστες του βιβλίου και είχε την ευκαιρία να το διαβάσει πριν ακόμα κυκλοφορήσει στο ευρύ κοινό μέσα σε μια νύχτα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. «Ο Νίκος Παργινός, μετά το εξαιρετικό Τάγμα της ελπίδας, μας χάρισε ένα ακόμα καταπληκτικό ιστορικό μυθιστόρημα…», επισήμανε μεταξύ άλλων, «…αποδεικνύοντάς μας με τον καλύτερο τρόπο πως αποτελεί πλέον έναν καταξιωμένο σύγχρονο λογοτέχνη».


Ο συγγραφέας Νίκος Παργινός, κλείνοντας τον κύκλο των ομιλιών, ευχαρίστησε θερμά όλους τους παριστάμενους και τους συντελεστές της εκδήλωσης για την αγάπη και το ενδιαφέρον που επέδειξαν για το νέο του βιβλίο και τα τιμητικά τους λόγια για την προσπάθειά του, και δήλωσε χαρούμενος που επέστρεψε και πάλι στον φιλόξενο χώρο της έκθεσης βιβλίου που διοργανώνει κάθε χρόνο ο δραστήριος Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος της περιοχής, αλλά και συγκινημένος που παρουσιάζει τον «Κανόνα της ορθής γωνίας» στα πάτρια εδάφη, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά. «Έχουν περάσει 183 χρόνια από τη δολοφονία του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια», δήλωσε κλείνοντας ο συγγραφέας. «Οι βρετανικές αρχές συνεχίζουν να θεωρούν ακόμα και σήμερα το φάκελο της υπόθεσης άκρως απόρρητο, μη επιτρέποντας την πρόσβαση σ’ αυτόν. Είναι ακόμα πιο τραγικό όμως, εμείς οι ίδιοι, με τις επιλογές και τη στάση μας, να αποκλείουμε χωρίς λόγο και αιτία την πρόσβασή μας στα ίδια εκείνα τα μονοπάτια της ιστορίας, που έχουν τόσα πολλά να μας διδάξουν. Γι’ αυτό και θεωρώ πως ο «Κανόνας της ορθής γωνίας» είναι ένα επίκαιρο βιβλίο, όσο ποτέ. Ένα βιβλίο που έχει να μας αφήσει πολλά για το παρελθόν, και να μας διδάξει ακόμα περισσότερα για το μέλλον».

Επόμενος σταθμός του βιβλίου μετά την Κέρκυρα, την Λευκίμμη, την Αθήνα, την Πάτρα και την Θεσσαλονίκης θα είναι η πόλη των Ιωαννίνων.

Παρασκευή, Δεκεμβρίου 05, 2014

Ο Γιώργος Κορωνάκης για τον "Κανόνα της ορθής γωνίας"


Ομιλία στο πλαίσιο της παρουσίασης του βιβλίου στην Θεσσαλονίκη στις 28 Νοεμβρίου 2014



Από τις πρώτες κιόλας σελίδες, το βιβλίο αυτό άσκησε επάνω μου μια γοητεία. Το συμπέρασμα που έβγαλα από την αρχή ακόμη, ήταν ότι με αυτό το βιβλίο, ήθελα δεν ήθελα θα ταξίδευα! Με “άρπαξε” ας μου επιτραπεί η έκφραση στην κυριολεξία και όσο προχωρούσα στην ανάγνωση, το βιβλίο με κρατούσε όλο και πιο γερά. Εκατό σελίδες πριν από το τέλος, βρέθηκα αντιμέτωπος με ένα αντιφατικό συναίσθημα. Πρόκειται για μια αντίδραση που βιώνω απέναντι σε βιβλία όπως αυτό του Νίκου Παργινού. Δεν ήξερα αν θέλω να το τελειώσω! Από τη μία ανυπομονούσα να δω πως θα τελείωνε η ιστορία, ακόμη κι αν τη γνώριζα χονδρικά, από την άλλη δεν ήθελα να τελειώσει αυτό ταξίδι που τόσο με συνεπήρε. Το βιβλίο το άνοιξα με λαχτάρα και το έκλεισα με βαθιά συγκίνηση. Έζησα τις στιγμές, τις εικόνες, τις αγωνίες του, με έκανε να δεθώ περισσότερο με τις προσωπικότητες και την ιστορία του τόπου μου, όρισε ένα ακόμη σημείο που με ενώνει με την Κέρκυρα και τέλος, με έκανε να βιώσω για μια ακόμη φορά την τραγική -όπως γνωρίζουμε όλοι από την ιστορία- κατάληξη του Ιωάννη Καποδίστρια. Δεν είπα τέλος, διότι ο Ιωάννης Καποδίστριας δε γνώρισε ποτέ τέλος. 

Μπορούμε νομίζω να αναλογιστούμε πόσο "εμβληματική" φυσιογνωμία μπορούσε να είναι και ο άνθρωπος που συνδέθηκε με βαθιά φιλία μαζί του. Στενός φίλος με τον Ιωάννη, ο Σταμάτης, από τα πρώιμα χρόνια της φοίτησής τους στο σχολείο της Αγίας Ιουστίνης στη Γαρίτσα της Κέρκυρας, ονειροπολούσαν και οραματιζόταν μια ζωή αφιερωμένη στη γνώση, στην περιπέτεια και στην καλλιέργεια της ελευθερίας. Αλλά για να μη μακρηγορήσω άλλο, θα ήθελα να πω πως αξίζουν πολλά μπράβο στον συγγραφέα, για την ευαισθησία του να αναδείξει αυτή την προσωπικότητα, τη λιγότερο γνωστή για τους πολλούς, που πλαισίωσε το έργο του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας από τις πρώτες ημέρες της διακυβέρνησης.
Δοκιμαζόμενος από τα νεανικά του χρόνια ο Σταμάτης από τη Λευκίμμη, αφού μάθει τα πρώτα του γράμματα, βγαίνει από νωρίς στη βιοπάλη. Σιδηρουργός πλέον στο επάγγελμα, δε σφυρηλατούσε μονάχα ύλη, είχε σφυρηλατημένη ήδη μια προσωπικότητα που έμελλε να ξεχωρίσει από νωρίς. Στα χρόνια της δεύτερης γαλλικής κυριαρχίας στο νησί, σε κάποιο εντός μεγάλων εισαγωγικών "τυχαίο" περιστατικό, κάποιος αξιωματικός του γαλλικού στρατού ονόματι Βαλλόν, τον επισκέπτεται στο μαγαζί όπου εργάζεται, προκειμένου να επισκευάσει το ξίφος του. Η γνωριμία των δυο ανδρών, ήταν καθοριστική για τη ζωή του νεαρού Κερκυραίου. Ο Γάλλος αξιωματικός ήταν ένας άνθρωπος ευγενής, που διέκρινε και εκτίμησε την χαρισματική του φυσιογνωμία και από τότε ο Σταμάτης, θα άλλαζε διαρκώς θέση στο χάρτη.

Κατατάσσεται στον γαλλικό στρατό, διακρίνεται για το ρωμαλέο πνεύμα του, την ευφυΐα και την ανδρεία του και εν τέλει, θα ακολουθήσει τη γαλλική φρουρά κατά την αποχώρηση της από τα Επτάνησα, ένα πρωινό της 23ης Ιουνίου του 1814. Λίγες ημέρες νωρίτερα και έπειτα από 7 χρόνια Ναπολεόντειας κυριαρχίας, θα υψωθεί για πρώτη φορά στα φρούρια της Κέρκυρας, η αγγλική σημαία. Η νέα πατρίδα του, το Παρίσι, του φέρεται φιλόξενα. Θα σπουδάσει στο Κολέγιο των ‘‘Τεσσάρων Εθνών’’ και στη συνέχεια θα εκπαιδευτεί στην "Ιστορική και Γεωγραφική Υπηρεσία" του γαλλικού στρατού. Στο κολέγιο, θα έρθει σε επαφή με το γνωστό ζωγράφο Νταβίντ και μετά τις σπουδές του, τον δρόμο του θα ορίσει η καλλιτεχνική πτυχή της φυσιογνωμίας του, μαθητεύοντας και δημιουργώντας στη σχολή του Γάλλου ζωγράφου.

Έπειτα από περιπετειώδη χρόνια δοκιμαζόμενος σε εκστρατείες και πολέμους, έπειτα από τις σπουδές του και τις διαρκείς αλληλεπιδράσεις του με ιστορικά γεγονότα και προσωπικότητες κύρους, ένας άλλος Σταμάτης, ο βετεράνος, ο μηχανικός, ο ζωγράφος, επιστρέφει στη χώρα του για να μνημονεύεται και ως ο πρώτος πολεοδόμος της ελεύθερης Ελλάδας! Υπακούει στο κάλεσμα του Κόμη Καποδίστρια, του μέχρι πρότινος ανώτατου διπλωμάτη της τσαρικής αυλής και μετέπειτα υπουργό εξωτερικών του Τσάρου, κλείνοντας έναν κύκλο μακρόχρονης αλληλογραφίας και φιλίας εξ αποστάσεως, καθ’ όλη τη διάρκεια της οποίας υπηρετούσαν διαφορετικά στρατόπεδα. Οι συνθήκες πλέον το επιτρέπουν και όχι απλώς ξανασμίγουν, αλλά από τον Ιανουάριο του 1828, θα ενώσουν τις δυνάμεις τους με ζήλο και αυταπάρνηση, μπροστά στο ιερό και ιστορικό καθήκον τους να αποκτήσει σάρκα και οστά ένα νεοσύστατο κράτος, του οποίου οι πολίτες ζούνε σε κατάσταση τραγική και χρειάζονται απελπιστικά βοήθεια.

Λιμοκτονούν, μαστίζονται από επιδημίες, πρέπει κάπου να στεγαστούν, να εργαστούν και να ξαναζήσουν. Τα τουρκικά αντίποινα μετά την επανάσταση ήταν ανηλεή και οδήγησαν τους Έλληνες, να ζουν την προσφυγιά στην απελευθερωμένη τους πατρίδα. Ο πολεοδόμος Σταμάτης Βούλγαρης, μέσα σε τρία μόλις χρόνια ακάματης προσπάθειας, ολοκληρώνει τα σχέδια 9 πόλεων. Του Ναυπλίου, του Αργούς, της Τριπόλεως, της Ιτέας, της Κορίνθου, της Φωκίδας, του Αιγίου, της Πάτρας και της Πύλου. Προχωρούσε ακάθεκτα ο σχεδιασμός και οι προεργασίες για πολλές ακόμη πόλεις, αλλά δυστυχώς για την πατρίδα και για τον ίδιο, μια βαριά πνευμονική λοίμωξη τον αναγκάζει να διακόψει την τιτάνια αυτή προσπάθεια οικοδομήσεως της Ελλάδας και να αποσυρθεί στο Παρίσι το 1830.

Ένας χρόνος περνά στο Παρίσι και έπειτα από 33 χρόνια, 7 μήνες, 7 ημέρες και συνολικά 14 εκστρατείες, φτάνει η στιγμή που θα τεθεί εν αποστρατεία και από το γαλλικό στρατό με το βαθμό του ταγματάρχη. Στη διάρκεια της μακρόχρονης θητείας του, ακολούθησε τα στρατεύματα του Ναπολέοντα στη Λευκάδα, στην Ιταλία, στην Ισπανία, πολέμησε στην ιστορική και ίσως πιο διάσημη μάχη στη στρατιωτική ιστορία, αυτή του Βατερλό στις 18 Ιουνίου του 1815, όπου ευτυχώς δεν έχασε τη ζωή του και διακρίθηκε ανάμεσα στους λιγοστούς επιζώντες σαν ήρωας. Το καθήκον του τον οδήγησε μέχρι και στην υπερατλαντική Μαρτινίκα, οδηγώντας και οδηγούμενος από την τρίχρωμη σημαία. Η Γαλλία τον τίμησε σαν ήρωα, με το παράσημο του "Σταυρού του Τάγματος του Αγίου Λουδοβίκου" και τον τίτλο του "Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής". Η σύνταξή που του παραχώρησε το γαλλικό κράτος, ανέρχεται στο ποσό των 1.966 φράγκων, αθροίζοντας μια περιουσία που μεγάλο της μέρος, διέθεσε στη φιλανθρωπία. Μεταξύ των φιλανθρωπικών του δράσεων, συγκαταλέγεται και η σημαντική οικονομική βοήθεια που προσέφερε στις άπορες κοπέλες του χωριού του, αφήνοντας το πολύπλευρο στίγμα του στην ιστορία και ως φιλάνθρωπος.

Μετά την αποστράτευσή του, ασχολήθηκε και με τη συγγραφή 3 βιβλίων. Εκτός από στρατιωτικός, πολεοδόμος και ζωγράφος, ο Σταμάτης Βούλγαρης εμφανίζεται μέσα από τα κείμενα και τις επιστολές του ως ένας άνθρωπος ευαίσθητος, με υψηλό ήθος, με βαθιά επίγνωση της πραγματικότητας, ένας οραματιστής και ταυτόχρονα επιστήθιος φίλος, πιστός και αφοσιωμένος συνεργάτης στο πλευρό του κυβερνήτη Καποδίστρια. Στο πρώτο του βιβλίο με τίτλο "Μια συνοπτική παρουσίαση του Κόμη Ιωάννη Καποδίστρια Κυβερνήτη της Ελλάδας", μας παρέχει τις εγκυρότερες και πολύτιμες μαρτυρίες του για την περίοδο της πρώτης διακυβέρνησης της χώρας. Στο δεύτερο βιβλίο με τίτλο "Ηθοπλαστική μελέτη", εξετάζει τη γαλλική ζωγραφική των αρχών του 19ου αιώνα, τα σημαντικότερα εικαστικά έργα της γκαλερί του Λουξεμβούργου του 1818 και αναλύει τα έργα του δασκάλου του David. Το τρίτο και τελευταίο του βιβλίο με τίτλο "Αναμνήσεις", περιλαμβάνει μια σειρά από δοκίμια που γράφτηκαν σε χρονικές περιόδους από το 1821 μέχρι και το 1834 και αναφέρεται στις αναμνήσεις του από τη ζωή του στη Γαλλία, στα ταξίδια του ανά τον κόσμο και κάποιο είναι αφιερωμένο στο θάνατο του μεγάλου φιλέλληνα λόρδου Βύρωνα.


Για το τέλος, θα δανειστώ ένα χωρίο από το βιβλίο του Νίκου Παργινού, μέσα από ένα διάλογο που διαδραματίζεται κάπου στο Παρίσι και που αναφέρεται ως επιτύμβια επιγραφή που χάραξαν στη μνήμη του φυσικού φιλόσοφου Θαλή, οι Μιλήσιοι συμπολίτες του. “Ο χώρος μεν που πιάνει ο τάφος ΣΟΥ μικρός, αλλά η δόξα ΣΟΥ εκτείνεται μέχρι τον ουρανό”. Νομίζω ότι η ίδια επιγραφή ταιριάζει και αξίζει να την αφιερώσουμε κι εμείς στη μνήμη των ηρώων του βιβλίου και πρωταγωνιστών της ιστορίας μας. “Ο χώρος μεν που πιάνει ο τάφος ΣΑΣ, μικρός, αλλά η δόξα ΣΑΣ εκτείνεται μέχρι τον ουρανό”.