Πέμπτη, Μαΐου 15, 2014

Ο "Κανόνας της ορθής γωνίας" στην Κέρκυρα

Στην κατάμεστη αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητρόπολης Κέρκυρας, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 7 του Μάη, η παρουσίαση του νέου μου βιβλίου: «Ο κανόνας της ορθής γωνίας» στο αναγνωστικό κοινό της Κέρκυρας, εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών του νησιού, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Κέρκυρας και οι εκδόσεις «Καλλιγράφος». Ευχαριστώ θερμά τον π. Δημήτριο Κοσκινά για τα πλάνα της εκδήλωσης.

Απόσπασμα 1ο:
  • Ο κ. Σπύρος Μαρτίνος εκ μέρους του Συλλόγου των Βιβλιοχαρτοπωλών του νησιού καλωσορίζει το κοινό στο Πνευματικό Κέντρο της Ι.Μ. Κέρκυρας
  • Ο κ. Νίκος Τρίαντος, πρόεδρος του Τ.Ε.Ε. - Τμήματος Κέρκυρας χαιρετίζει την εκδήλωση.
  • Ο ηθοποιός κ. Σπύρος Κασφίκης διαβάζει το 1ο κεφάλαιο του βιβλίου: Χωρίς ηλικία.
video
Απόσπασμα 2ο:
  • Ο ιστορικός ερευνητής - συγγραφέας κ. Τέλλος Πανδής προλογίζει το βιβλίο κάνοντας μια εκτενή και εμπεριστατωμένη ιστορική αναφορά στον ήρωά του, Σταμάτη Βούλγαρη

video
Απόσπασμα 3ο:
  • Ο πρώην πρόεδρος του Τ.Ε.Ε. - Τμήματος Κέρκυρας, κ. Κώστας Βλάσσης προλογίζει το βιβλίο εκ μέρους του Τεχνικού Επιμελητηρίου.

video
Απόσμασμα 4ο:
  • Ο διδάκτωρ θεολογίας και φιλόλογος π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός προλογίζει το βιβλίο.


video
Απόσπασμα 5ο:
  • Ομιλία του συγγραφέα του βιβλίου, Νίκου Παργινού.

video

Τετάρτη, Μαΐου 14, 2014

Ο συγγραφέας Τάσος Ψάρρης για τον "Κανόνα της ορθής γωνίας"

Κατ’ αρχάς θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Νίκο Παργινό για την ιδιαίτερη τιμή που μου έκανε να μιλήσω για το βιβλίο του.
Θα ξεκινήσω λέγοντας αυτό που μου ήρθε στο μυαλό μόλις ολοκλήρωσα την ανάγνωση του βιβλίου: Ο Κανόνας της ορθής γωνίας είναι ένα μάθημα, ένα μάθημα αυτογνωσίας, ένα μάθημα μνήμης το οποίο μας προσφέρεται σε μια εποχή όπου ξεχνάμε γρηγορότερα απ’ ό,τι μαθαίνουμε και θυμόμαστε. Κυρίως όμως είναι ένα σύνθημα, ένα σάλπισμα ξεσηκωμού της σκέψης και του πνεύματος, με μοναδικό στόχο την ανακάλυψη του ίδιου μας του εαυτού. 
Ο Κανόνας της ορθής γωνίας είναι ένα έργο για τον άνθρωπο, για τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης που δεν είναι δεδομένα αλλά εξαρτώνται από το σθένος και την πίστη. Η πίστη του Σταμάτη Βούλγαρη στο να προσφέρει στην κοινωνία και να αφήσει το δικό του απομεινάρι στον κόσμο που εκείνη την εποχή διαμορφώνεται, η λαχτάρα του να αποτελέσει μέρος της ιστορίας χωρίς να αποκηρύξει τα εφηβικά του ιδανικά, σχηματοποιούν μια διαδρομή που ξεφεύγει από το ατομικό πλαίσιο και χαρακτηρίζει μια ολόκληρη εποχή. Γιατί το τρίγωνο που χαράσσει ο Βούλγαρης κατακτώντας τον κόσμο, δεν είναι ατομικό προνόμιο, ούτε αποκλειστικότητα ανθρώπων υπέρμετρα φιλόδοξων ή προικισμένων από τη φύση. Αντιθέτως, ο κανόνας επεκτείνεται σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, φτάνει μέχρι τις προσφυγικές κατοικίες, τους οικισμούς και τις συνοικίες που ο ίδιος χωροθέτησε, αγγίζει καταφρονημένες ψυχές όπως η Φωτεινή, η Ψωροκώσταινα, η μικρή Πενσέλ. Στα πλαίσια αυτής της οικουμενικότητας, οι γραμμές και οι γωνίες περιμένουν την οριστική τους οριοθέτηση, τη χάραξη που αρμόζει σε κάθε απλό άνθρωπο, σε κάθε άνθρωπο με οράματα και ευαισθησίες.
Ο Κανόνας της ορθής γωνίας είναι ταυτόχρονα ένα έργο για την απουσία του ανθρώπου. Το στοιχείο της έλλειψης διατρέχει κάθε στιγμή της αφήγησης και θα έλεγε κανείς, την τροφοδοτεί. Η απουσία της Φωτεινής στοιχειώνει την πορεία του Σταμάτη στα πεδία της μάχης, στα ταξίδια και στην αιχμαλωσία, συμβάλλοντας στη μυθοποίηση της αναζήτησής της. Η απουσία της Ρωξάνδρας από το πλευρό του Ιωάννη στερεί από τον μεγάλο πολιτικό άντρα την προσωπική ολοκλήρωση που κανένα αξίωμα και καμία διπλωματική νίκη δεν μπορεί να εξασφαλίσει. Η απουσία του Ιωάννη από το πλευρό του Σταμάτη και του Σταμάτη από το πλευρό του Ιωάννη σε κρίσιμες στιγμές της ζωής τους, και η ταυτόχρονη απουσία και των δύο από τον τόπο που αγάπησαν και που αισθάνονται ότι τους έχει ανάγκη, ποδηγετεί την ψυχική τους υπόσταση. Το δυσαναπλήρωτο κενό που αφήνει ο θάνατος και των δύο στον τόπο είναι επίσης δεδομένο. Και τέλος, ο θάνατος του Σταμάτη και η απουσία του από το πλευρό του πιστού του υπηρέτη είναι το φιτίλι που πυροδοτεί την αποκάλυψη του βίου του, δίνοντας αφορμή για αυτή την αφήγηση. Μια αφήγηση που αποσκοπεί στο να διευθετήσει μια άλλη απουσία, την απουσία του Σταμάτη Βούλγαρη από τη σημερινή πραγματικότητα, εκεί όπου του ανήκει δικαιωματικά μια θέση.
Ο Κανόνας της ορθής γωνίας διαβάζεται εύκολα και ξεχνιέται δύσκολα. Ξεχνιέται όσο δύσκολα ξεχνιέται και η εξιστόρηση της ζωής ενός δικού μας ανθρώπου, ενός ανθρώπου που μπορεί να απέχει έτη φωτός από τους περισσότερους από εμάς όσον αφορά τα επιτεύγματα και τις περιπέτειες, αλλά συγκλίνει με τους περισσότερους από εμάς όσον αφορά τα συναισθήματα, τις φοβίες, τη δίψα για ζωή και δημιουργία, τις ανάγκες και τις ευαισθησίες. Είναι ένα έργο που ξεχνιέται όσο δύσκολα ξεχνιούνται και τα λόγια ενός δικού μας ανθρώπου για έναν δικό μας άνθρωπο. Γιατί ο Σταμάτης Βούλγαρης είναι δικός μας άνθρωπος, όπως και ο Θαλής.
Αυτή η ταύτιση δεν επέρχεται αυτόματα, ούτε επιτυγχάνεται χάρη αποκλειστικά και μόνο στην προσωπικότητα των πρωταγωνιστών. Ο συγγραφέας σκιαγραφεί τον ψυχικό τους κόσμο χωρίς να υποπίπτει σε συναισθηματικές ακρότητες, χωρίς να εκβιάζει και να υπερβάλει, αλλά αγγίζοντας επιδέξια τις μορφές τους με την πένα της Ιστορίας που αν χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να μεταμορφώσει μια ιστορική φυσιογνωμία σε αδελφό και φίλο. «Η Ιστορία δεν είναι επιστήμη, είναι τέχνη» έγραψε ο μεγάλος Γάλλος συγγραφέας Ανατόλ Φρανς, και πράγματι, η ρεαλιστική φαντασία του Βούλγαρη, η οποία αποτέλεσε όχημα και οδηγό για το πέρασμά του από την αφάνεια στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων, σε συνδυασμό με τη δημιουργική φαντασία του συγγραφέα, συμβάλλουν σε ένα αποτέλεσμα που εξυψώνει την Ιστορία στα επίπεδα ενός πίνακα ζωγραφικής, τον οποίο κάλλιστα θα μπορούσε να είχε φιλοτεχνήσει ο Ζακ Λουί Νταβίντ ή  Τζον Κόνσταμπλ, οι αγαπημένοι φίλοι του ήρωα,
Ο συνδυασμός πρωτοπρόσωπης, δευτεροπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης γίνεται χωρίς να κουράζει, και εναρμονίζεται, θα έλεγε κανείς, με την εναλλαγή των συγκινήσεων και των συναισθημάτων. Οι διπλωματικές επιτυχίες του Ιωάννη εναλλάσσονται με τις οικογενειακές και εθνικές ταραχές και οι ηρωικές πράξεις του Βούλγαρη με τον πόνο της αυτοεξορίας και τα προσωπικά διλλήματα. Η δευτεροπρόσωπη αφήγηση, πιο συγκεκριμένα, επιτρέπει την ενεργή συμμετοχή του αναγνώστη, τη σύμπλευσή του με τις ανησυχίες του αφηγητή και την ψυχολογική του αφύπνιση. Ο αναγνώστης νοιώθει τη φωνή του Θαλή να εισχωρεί μέσα του, συναισθάνεται την ταραχή του, ακούει τους κανονιοβολισμούς και τις τουφεκιές που συγκλονίζουν το υπόδουλο ελληνικό έδαφος και μαζί τις σελίδες του βιβλίου. Ο Θαλής μιλάει στον ευεργέτη του λες και τον έχει μπροστά του, προσδίδοντάς του μια χροιά αθανασίας. Αυτή η αθανασία κάνει όλο και πιο αισθητή την παρουσία της όσο κυλάει η αφήγηση, και ταυτόχρονα γίνεται όλο και πιο δικαιολογημένη. Άλλωστε, από την ιδέα της αθανασίας τροφοδοτείται και η ιδέα της εθνικής λύτρωσης που κυριεύει τους ήρωες και την εποχή τους. Η ιστορία του Σταμάτη Βούλγαρη μας μαθαίνει ότι για να μείνει αθάνατος ένας λαός που βρίσκεται αιώνες κάτω από τον ξένο ζυγό, θα πρέπει να αγγίξουν την αθανασία οι απλοί καθημερινοί άνθρωποι, οι κοινωνοί της γλώσσας, της θρησκείας και των εθίμων. Γιατί η ιστορία ενός έθνους ισοδυναμεί με τις επιμέρους ιστορίες των ανθρώπων του, κι αν αυτές οι ιστορίες μπορούν να αντέξουν στον χρόνο, τότε θα αντέξει και το έθνος. Σε μια εποχή όπου όλα πεθαίνουν πριν ακόμα γεννηθούν, οι άνθρωποι στους οποίους χρωστάμε ένα κομμάτι από τη ανάσα μας και την ύπαρξή μας πρέπει να μένουν ζωντανοί, κι αυτό είναι ένα ακόμα μήνυμα που μας στέλνει ο συγγραφέας.
«Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται, κάνει όμως ομοιοκαταληξίες» έγραψε ο Μαρκ Τουέιν, και αυτή η φράση βρίσκει απόλυτη εφαρμογή σε αυτό το έργο.  Η μεταμόρφωση του Σταμάτη Βούλγαρη από έναν φτωχό σιδηρουργό σε ήρωα, στρατιωτικό και άνθρωπο εμπιστοσύνης ομοιοκαταληκτεί με την αναρρίχηση του Ιωάννη στα υψηλά κλιμάκια της διπλωματίας, αλλά και με τη μετάβαση του Αντώνιου από τους δρόμους της Μαδρίτης στην υπηρεσία του μεγαλόψυχου ευεργέτη. Μια παρόμοια αντιστοίχιση υπάρχει ανάμεσα στην ατέρμονη διεκδίκηση της Κέρκυρας και του ελέγχου του νεοσύστατου ελληνικού κράτους από τις μεγάλες δυνάμεις, στην αδιάκοπη, αναζήτηση της Φωτεινής από τον Σταμάτη, νοερή και πραγματική, και στην ατέρμονη διεκδίκηση της αλήθειας από τον Θαλή. Αυτές οι υποβόσκουσες συνηχήσεις, που με λίγη προσοχή μπορεί να τις ακούσει κανείς σαν μελωδίες που μόνο η λογοτεχνία μπορεί να παράγει, μετατρέπουν το έργο του συγγραφέα σε μουσική σπουδή. Τα σημάδια που αφήνει ο Σταμάτης Βούλγαρης στον πιστό του υπηρέτη είναι τα κλειδιά πάνω στα οποία χτίζεται ο σκοπός, και όλη η αισθητική του έργου.
Το βιβλίο επαναπροσεγγίζει τη σχέση της ιστορίας με τη λογοτεχνία, προτείνοντας μια τεχνοτροπία όπου η πλοκή δεν υπηρετεί τα γεγονότα αλλά τα καθοδηγεί, και όπου η αλήθεια αναδεικνύεται με τη συνδρομή της ψυχής, μέσα από εσωτερικούς διαδρόμους. Είναι ένα βιβλίο που δεν δίνει συμβουλές, ούτε ορίζει. Αντιθέτως, αφήνει το πεδίο ανοιχτό αποτελώντας το έναυσμα για αναζήτηση. Πρέπει να δοθούν απαντήσεις, μας λέει ο Θαλής, ο Βούλγαρης, ο Παργινός, απαντήσεις που θα μας επιτρέψουν να κυκλοφορούμε με ψηλά το κεφάλι, χαράσσοντας και επεκτείνοντας τις δικές μας ορθές γωνίες.

Από την παρουσίαση του βιβλίου στην Λευκίμμη, στις 9 Μαΐου.

Τρίτη, Μαΐου 13, 2014

Ο π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός για τον "Κανόνα της ορθής γωνίας"

Η Ιστορία σήμερα δεν έχει ως πρωταγωνιστές πρόσωπα και γεγονότα, αλλά μεγέθη. Δομές. Τους τρόπους των πολλών. Γι’ αυτό και έχει γενικευτεί. Χρήμα και οικονομία, συμφέροντα και εξουσία, ανταγωνισμός και εκμετάλλευση, συλλογικές προσδοκίες και ματαιώσεις είναι συνήθως η βάση για να γραφτεί ένα ιστορικό βιβλίο, ενώ, την ίδια στιγμή, τα πρόσωπα φέρονται ως οι εντολοδόχοι των πολλών και των στιγμών. Ως οι εκφραστές ιστορικών αναγκών ή αδιεξόδων. Δεν έχει σημασία το αν αισθάνονται, αν δρούνε από δικά τους κίνητρα, αν μπορούν να δούνε τη στιγμή ή το μετά, το βραχυπρόθεσμο ή το μακροπρόθεσμο. Κι επειδή η Ιστορία γράφεται εκ των υστέρων, αφού τα γεγονότα έχουν συντελεσθεί και οι συνέπειες είναι ορατές, ο ιστορικός χρειάζεται να αποστασιοποιείται όσο περισσότερο μπορεί από δικές του αυθαίρετες ή τεκμηριωμένες προσωπικές αντιλήψεις πάνω στα πράγματα και στα φαινόμενα και να δίνει όσο το δυνατόν αντικειμενικότητες στις εκτιμήσεις του.
        Αντίθετα, ο λογοτέχνης που ασχολείται με την Ιστορία ως υλικό για την συγγραφή του έχει ένα πλεονέκτημα. Δεν του ζητά κανείς «αλήθεια», αλλά «λογοτεχνική αλήθεια». Δεν του ζητά αντικειμενικότητα, αλλά ικανότητα διείσδυσης στα συναισθήματα των προσώπων, των λογοτεχνικών του ηρώων. Ο λογοτέχνης γράφει από αγάπη  για τους ήρωές του, καλούς και κακούς δεν έχει σημασία, αφού όλοι είναι «παιδιά» του, και να τους προσφέρει στον αναγνώστη ως αφορμή διαλόγου και συμμετοχής στη ζωή τους. Ο λογοτέχνης καλείται να ψάξει το ιστορικό υπόβαθρο των γεγονότων που περιγράφει και μέσα τους εντάσσει τα πρόσωπα που δρούνε, αλλά δεν είναι ανάγκη να κάνει τον επιστήμονα. Το ταλέντο της γραφής και, την ίδια στιγμή, η ικανότητα στην μυθοπλασία αποτελούν τους κανόνες με βάση τους οποίους θα μας προσφέρει ήρωες, γεγονότα, καταστάσεις και θα μας βοηθήσει να απολαύσουμε το έργο του, να χτίσουμε τις δικές μας σκέψεις πάνω σ’ αυτό και να το αξιοποιήσουμε καλλιεργώντας μέσω αυτού την ψυχή μας.
         Αυτό πετυχαίνει για μία ακόμη φορά με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο, ο φίλος Νίκος Παργινός. Διαβάζοντας τον Κανόνα της ορθής γωνίας του αρχικά ο αναγνώστης εκπλήσσεται. Πώς μπορούν να συνδέονται δύο μορφές που λειτουργούν σε άλλη κατεύθυνση; Ένας πολεοδόμος, μηχανικός,  γεωγράφος, στρατιωτικός, ζωγράφος, όπως ο Σταμάτης Βούλγαρης, με τον μεγάλο διπλωμάτη, υπουργό, κυβερνήτη, οραματιστή, πολιτικό, όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας; Και μάλιστα αυτή η σύνδεση να στηρίζεται στη λογική της ορθής γωνίας και στον κανόνα της. Ποιος είναι αυτός; Για τον συγγραφέα είναι κυρίως οι τόποι της ζωής του Βούλγαρη που σχηματίζουν ορθή γωνία αν τους βάλεις μέσα στο χάρτη. Την ίδια στιγμή όμως αξίζει να μας προβληματίσει και το τι είναι ορθή γωνία, πέρα από το γεωμετρικό, το μαθηματικό της σχήμα. Γιατί η ορθή γωνία είναι η έκφραση σχέσης ανάμεσα σε δύο «ορθογώνιες ευθείες» οι οποίες συναντιούνται σε ένα μοναδικό σημείο και αφήνουν να παράγεται νόημα. Θα μου επιτρέψει ο φίλος Νίκος να πω ότι μία ορθογώνια ευθεία του μυθιστορήματός του είναι ο Βούλγαρης, η άλλη ο Καποδίστριας και το σημείο συνάντησης, εκτός από την κοινή κερκυραϊκή καταγωγή, τα κοινά παιδικά βιώματα με τις σπουδές τους στο λατινικό μοναστήρι της Αγίας Ιουστίνας,  την αγάπη τους για την πατρίδα και τον αγώνα τους αυτή να ελευθερωθεί και την ίδια στιγμή να πατήσει στα πόδια της, είναι η ίδια η ανθρώπινη μοίρα: η αγάπη κι ο θάνατος που μας συνοδεύουν πάντοτε στις σκέψεις, στις πράξεις και στις σχέσεις μας με τους άλλους, είτε αυτοί είναι μικροί και καθημερινοί, είτε σπουδαίοι και πρωταγωνιστές του κόσμου. Όλο το μυθιστόρημα είναι δομημένο σ’ αυτή την διαρκή άφιξη και αναχώρηση από αυτό το ένα σημείο, το οποίο μπορεί να είναι αφετηρία των δύο ορθογώνιων ευθειών ή και ο σχηματισμός του από την  συνάντηση των ευθειών στο ταξίδι τους στο χώρο και στο χρόνο, όπως τα είδη των ανθρώπων σχέσεων. Μπορεί να είναι αφετηριακές για τον χρόνο του καθενός μας, όπως η σχέση μας με τους γονείς και τα αδέρφια μας  και τους  συγγενείς μας ή να έρχονται σε σημεία της ζωής μας που γίνονται αφορμή για ανάπτυξη νέων σχέσεων, νέων ξεκινημάτων, όπως με τα πρόσωπα που πριν μάς ήταν ξένα, τα αγαπήσαμε ή τα μισήσαμε, μα πάντως δεν μας έμειναν αδιάφορα.   
        Η ορθή γωνία εκφράζει νόημα και μάλιστα «το μεταξύ». Ούτε έλλειψη, ούτε πλεονασμός. Είναι η μέση. Είναι εκείνα τα μικρά, πολλές φορές, προσωπικά και ασήμαντα, τα οποία όμως στέκονται στην μέση των μεγάλων επιτευγμάτων ή αποτυχιών μας και μας δίνουν την αίσθηση της πληρότητας ή της ματαίωσης.  Όπως ο έρωτας του Βούλγαρη για τη Φωτεινή. Ο έρωτας του Καποδίστρια για τη Ρωξάνδρα Στούρτζα. Η διάσωση του Θαλή ή Αντώνιου από τον Βούλγαρη και της Φωτεινής και της κόρης της από τον Καποδίστρια. Τα ταξίδια μας. Οι σχέσεις μας με τους δικούς μας. Η προσωπική μας ζωή. Η πίστη μας. Ένας σιδερένιος σταυρός που φορά ο ήρωας, σημάδι της αγάπης. Είναι αυτό που αισθανόμαστε όταν κλείνουμε τα μάτια το βράδυ και μας κάνει να μπορούμε ή να μην μπορούμε να κοιμηθούμε, γιατί μέσα μας νιώθουμε αυτό που μας λείπει ή αυτό που ζητούμε να πετύχουμε  ή ότι είμαστε ήρεμοι γιατί προχωράμε όπως θα θέλαμε.  
          Οι μαθηματικοί, όπως καταγράφει ο συγγραφέας με βάση τον Θαλή τον Μιλήσιο, πρέπει να απογυμνώνουν τα αντικείμενα από την σάρκα τους  και να διατηρούνε εκείνα τα στοιχεία που επηρεάζουν το ερώτημα που αντιμετωπίζουν. Στην μοντέρνα τέχνη υπάρχει ένα ρεύμα που ονομάζεται «νεοπλαστικισμός» ή καλύτερα «καθαρή αφαίρεση». Τα σχήματα, οι γραμμές και τα χρώματα έχουν τις δικές τους απόλυτες, αυτόνομες αξίες και σχέσεις, αποσυνδεδεμένες από κάθε συνειρμικότητα. Το συναίσθημα της ομορφιάς παρεμποδίζεται πάντοτε από την εμφάνιση του αντικειμένου, γι΄ αυτό και το αντικείμενο πρέπει να αποβληθεί από τον πίνακα. Η τέχνη γίνεται ένα διαισθητικό μέσο για την αναπαράσταση των θεμελιακών χαρακτη-ριστικών του σύμπαντος, τόσο ακριβής, όσο και τα μαθηματικά. Όλη η προσπάθεια του νεοπλαστικισμού είναι συνώνυμη με μια προσπάθεια προς την έκφραση μιας πνευματικής πραγματικότητας, με την αναζήτηση μιας μορφής τέχνης που να εκφράζει μια προσωπική θεώρηση του πνευματικού στοιχείου. Κλειδί γι’ αυτό είναι η αφαίρεση των αντικειμένων και ο σχηματισμός ορθών γωνιών!
       Έχω την αίσθηση ότι ο συγγραφέας προσπάθησε σ’ αυτό του το μυθιστόρημα να δώσει τις απαντήσεις στα ουσιώδη της ζωής δύο μεγάλων ιστορικών προσώπων. Πιστεύω ότι θα μπορούσε να επιμείνει πιο πολύ στις ψυχές τους, στα διλήμματά τους, στις εσωτερικές τους συγκρούσεις, αποφεύγοντας την συστολή του αφηγηματικού χρόνου, ιδίως κατά τα τελευταία χρόνια της ζωής τους. Ωστόσο, σκεπτόμενος και τον αναγνώστη, κάτι που είναι σημαντικό, προσπάθησε και σ’ αυτό το μυθιστόρημά του, να μας δώσει πολλή ιστορία. Περιγράφει με τον δικό του αληθινά συναρπαστικό τρόπο την κατάσταση στην Ευρώπη στα χρόνια της ζωής των ηρώων του. Τον Ναπολέοντα. Τον Μέττερνιχ. Τον τσάρο Αλέξανδρο. Τις συγκρούσεις και τους πολέμους. Την Επτάνησο Πολιτεία, τον Αγώνα του 1821. Και την ίδια στιγμή μας κάνει να προβληματιστούμε πάνω σε μορφές όπως ο στρατηγός Βαλόν, ο Δονζελότ, ο Νταβίντ, ο Πουκεβίλ, η δεκατετράχρονη Πενσέλ, αθώο θύμα μιας οργανωμένης   τρομοκρατικής επίθεσης, γεννώντας συνειρμούς και αναλογίες με την εποχή μας.
        Η αφήγηση γρήγορη, με πολλές αναδρομές. Συνήθως με μηδενική εστίαση, ενώ υπάρχουν και σημεία, κυρίως στους διαλόγους του Θαλή με τον Βούλγαρη όπου η εστίαση γίνεται εσωτερική. Ο αφηγητής είναι ενδοδιηγητικός και την ίδια στιγμή ομοδιηγητικός. Η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη στην καταγραφή των ιστορικών γεγονότων, πρωτοπρόσωπη  όταν ο αφηγητής Θαλής ή Αντώνιος αναφέρεται στον εαυτό του και δευτεροπρόσωπη όταν αναφέρεται στον αφέντη του,  τον Βούλγαρη, κάνοντας έτσι έναν διάλογο μαζί του, χωρίς να περιμένει απάντηση από αυτόν. Η γλώσσα του συγγραφέα στο τέταρτο μυθιστόρημα είναι πλέον διαμορφωμένη. Δεν αποφεύγει τις προφορικές εκφράσεις του σύγχρονου λόγου και ίσως εδώ είναι μία αδυναμία για ιστορικό μυθιστόρημα, διότι δεν μας δίνει την ευκαιρία πάντοτε να είμαστε στα γλωσσικά δεδομένα της εποχής, σίγουρα όμως είναι ιδιαίτερα προσιτή στον σημερινό αναγνώστη και αυτό δείχνει τουλάχιστον μία συνειδητή επιλογή ρεαλισμού από την πλευρά του συγγραφέα, η οποία για τους νεώτερους αναγνώστες μπορεί να αποβεί πλεονέκτημα.
       Ο Κανόνας της ορθής γωνίας είναι ιστορικό μυθιστόρημα. Μας γυρίζει πίσω στο χρόνο, όχι για να δούμε τόσο δομές, αλλά μέσα από τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν και εξακολουθούν να πρωταγωνιστούν στην Ιστορία μας. Η Πάτρα, το Ναύπλιο, το Άργος, η Τρίπολη φέρουν ως πόλεις τα σημεία της  έμπνευσης του Σταμάτη Βούλγαρη. Η Ελλάδα, αν δεν είχε στερηθεί του οράματος του Καποδίστρια, ίσως ήταν μια διαφορετική χώρα. Πάντως θα είχε διαφορετικές συντεταγμένες στην πορεία της. Ο συγγραφέας αφήνει ερωτηματικά σε σχέση με την δολοφονία του κυβερνήτη, που ίσως δεν απαντηθούν ποτέ. Σημασία έχει ότι η Ιστορία έχει γραφτεί. Το θέμα είναι σήμερα πώς μπορούμε να βρούμε άλλα νοήματα τόσο στη σχέση μας με το συλλογικό γίγνεσθαι, τον πατριωτισμό μας, τον ρεαλισμό στις σχέσεις με τους Ευρωπαίους, όσο και στην διαχείριση της καθημερινότητάς μας με κανόνα τα χαρίσματα και τις ικανότητες αυτών που μπορούν να γίνουν ηγέτες, όχι μόνο στην πολιτική, αλλά και στην κοινωνία, την θρησκεία, την αισθητική και τον πολιτισμό. Ας ξεκινήσουμε από το καθημερινό μας περιβάλλον και, όπως ο Βούλγαρης, ας κοιτάξουμε να ομορφύνουμε τα σπίτια μας, τον χώρο μας, τη ζωή μας, με την αγάπη για τον άνθρωπο και την καλαισθησία. Προς αυτή την κατεύθυνση η Κέρκυρα μπορεί να ξαναγίνει το σημείο μιας νέας εκκίνησης, με την συμμετοχή όλων μας.
       Αγαπητέ φίλε Νίκο, σου εύχομαι καλοτάξιδο το νέο βιβλίο σου. Είναι θαυμάσιος ο τρόπος που παραθέτεις τα ιστορικά γεγονότα και πολλή η προετοιμασία που έκανες για να μας δώσεις όλο αυτό το υλικό.  Όσοι πιστοί και «όχι απλώς συνένοχοι» αναγνώστες το διαβάσουν, να μπορέσουν να δούνε τον κύκλο της ζωής τους που διέρχεται από τις κορυφές του τριγώνου τους. Όχι για να κλειστούν σ’ αυτό τον κύκλο, αλλά για να τον απλώσουν όσο περισσότερο γίνεται. Για να συναντηθούν με άλλους κύκλους. Για να μπορούμε από κοινού να αναζητούμε νοήματα. Πιο πέρα από τα αντικείμενα τα οποία δεν μας επιτρέπουν να βρούμε τον βαθύτερο, υπαρξιακό μας στόχο: να απαντήσουμε στα ερωτήματα της αγάπης ή του έρωτα και του θανάτου. Σήμερα απαντούνε για μας οι εικόνες ή λιγότερο οι τυπωμένες γραμμές. Άμποτες να απαντήσουμε οι ίδιοι.

Από την παρουσίαση του βιβλίου στην Κέρκυρα στις 7 Μαΐου 2014

Κυριακή, Μαΐου 11, 2014

Παρουσίαση "Κανόνα της ορθής γωνίας" στην Λευκίμμη


Μέσα σε έντονα συγκινησιακό κλίμα παρουσιάστηκε το νέο βιβλίο του Νίκου Παργινού «Ο κανόνας της ορθής γωνίας» στη γενέτειρα του κεντρικού ήρωα και πρωταγωνιστή του βιβλίου, Σταμάτη Βούλγαρη. Η εκδήλωση, που συνδιοργάνωσαν ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών του νησιού και οι εκδόσεις «Καλλιγράφος» πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Λόγου & Τέχνης του Γυμνασίου Λευκίμμης, την Παρασκευή 9 Μαΐου. Οι ομιλητές της εκδήλωσης μίλησαν τόσο για το βιβλίο, όσο και για την χαρισματική και πολυσχιδή προσωπικότητα του κεντρικού ήρωα του μυθιστορήματος, Σταμάτη Βούλγαρη, του πρώτου πολεοδόμου της Ελλάδας.

Συγκεκριμένα, ο ιστορικός ερευνητής – συγγραφέας κ. Τέλλος Πανδής έκανε μια εκτενή και εμπεριστατωμένη ιστορική αναδρομή στον συντοπίτη, Σταμάτη Βούλγαρη, στη συνολική του δράση και τα βιογραφικά του στοιχεία, ξεκινώντας από την Λευκίμμη, αναδεικνύοντας τον σπουδαίο και σημαντικό του ρόλο, τόσο ως αξιωματικός του γαλλικού στρατού, όσο κι ως ζωγράφου και γεωγράφου, παραθέτοντας μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία της προσωπικής του έρευνας. Παράλληλα, εξέφρασε την ευχή και την προσδοκία η πολιτεία και οι φορείς να ακολουθήσουν το παράδειγμα του συγγραφέα και να στρέφουν την προσοχή και το ενδιαφέρον τους σε τούτη την χαρισματική φυσιογνωμία, που όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «…αξίζει περισσότερα από την ονομασία μιας οδού».

Ο συγγραφέας  κ. Τάσος Ψάρρης , επικεντρώθηκε στο βιβλίο του Νίκου Παργινού, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Ο Κανόνας της ορθής γωνίας είναι ένα έργο για τον άνθρωπο, για τα όρια της ανθρώπινης ύπαρξης που δεν είναι δεδομένα, αλλά εξαρτώνται από το σθένος και την πίστη. Η πίστη του Σταμάτη Βούλγαρη στο να προσφέρει στην κοινωνία και να αφήσει το δικό του απομεινάρι στον κόσμο που εκείνη την εποχή διαμορφώνεται, η λαχτάρα του να αποτελέσει μέρος της ιστορίας χωρίς να αποκηρύξει τα εφηβικά του ιδανικά, σχηματοποιούν μια διαδρομή που ξεφεύγει από το ατομικό πλαίσιο και χαρακτηρίζει μια ολόκληρη εποχή. Ο Κανόνας της ορθής γωνίας διαβάζεται εύκολα και ξεχνιέται δύσκολα. Ξεχνιέται όσο δύσκολα ξεχνιέται και η εξιστόρηση της ζωής ενός δικού μας ανθρώπου, ενός ανθρώπου που μπορεί να απέχει έτη φωτός από τους περισσότερους από εμάς όσον αφορά τα επιτεύγματα και τις περιπέτειες, αλλά συγκλίνει με τους περισσότερους από εμάς όσον αφορά τα συναισθήματα, τις φοβίες, τη δίψα για ζωή και δημιουργία, τις ανάγκες και τις ευαισθησίες. Είναι ένα έργο που ξεχνιέται όσο δύσκολα ξεχνιούνται και τα λόγια ενός δικού μας ανθρώπου για έναν δικό μας άνθρωπο. Γιατί ο Σταμάτης Βούλγαρης είναι δικός μας άνθρωπος, όπως και ο Θαλής».

Από τη μεριά του, ο συγγραφέας Νίκος Παργινός, ευχαρίστησε τους συντελεστές της εκδήλωσης και τους ομιλητές για τη συμμετοχή τους και τα κολακευτικά τους λόγια για το βιβλίο, και μετέφερε την εμπειρία του από την επτάχρονη ενασχόλησή του με τη συγγραφή του «Κανόνα της ορθής γωνίας». «Γράφοντας ετούτο το βιβλίο», τόνισε χαρακτηριστικά, «άγγιξα με τα ακροδάκτυλά μου την ίδια την ιστορία, ανέπνευσα τον αέρα της δημιουργίας, μύρισα το άρωμα της υστεροφημίας, απόλαυσα το συναίσθημα της ευγνωμοσύνης και μετατράπηκα από απλός παρατηρητής της, από απλός γραφιάς, σε πιστό συνοδοιπόρο της και συμπαραστάτη». Κλείνοντας την ομιλία του ο συγγραφέας, και απευθυνόμενος στους ακροατές και κατοίκους της Λευκίμμης, εξέφρασε την ελπίδα το βιβλίο του να αποτελέσει την αφορμή και το κίνητρο να στρέψουμε επιτέλους το ενδιαφέρον μας ως κοινωνία στις μεγαλειώδεις μορφές που πρωταγωνιστούν σ’ αυτό. «Ειδικά εδώ, σε τούτον τον τόπο, την ιδιαίτερη πατρίδα του Σταμάτη Βούλγαρη, όλοι, πολιτιστικοί φορείς, άνθρωποι του πνεύματος, ταγοί της αυτοδιοίκησης, εκπαιδευτικοί, μαθητές και φοιτητές, άνθρωποι του μόχθου και της βιοπάλης, λάτρεις της ανάγνωσης και της ιστορίας, όλοι, να γίνετε μια γροθιά και να διαδώσετε το μήνυμα του Σταμάτη Βούλγαρη. Έχετε το ιερό καθήκον να περισώσετε ό,τι μπορείτε απ’ αυτά που υπάρχουν και μαρτυρούν το πέρασμά του από τον τόπο σας, να τον καταστήσετε ως έναν από τους καλύτερους πρόξενους ετούτης της γης, και να εκμεταλλευτείτε το μοναδικό προνόμιο που έχετε, τον κοινό τόπο, την κοινή καταγωγή, τις ίδιες ρίζες».  

Πέμπτη, Μαΐου 08, 2014

Παρουσίαση "Κανόνα της ορθής γωνίας" στην Κέρκυρα


      Στην κατάμεστη αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου της Ιεράς Μητρόπολης Κέρκυρας, πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη 7 του Μάη, η παρουσίαση του νέου βιβλίου του Κερκυραίου συγγραφέα Νίκου Παργινού: «Ο κανόνας της ορθής γωνίας» στο αναγνωστικό κοινό της Κέρκυρας, εκδήλωση που συνδιοργάνωσαν ο Σύλλογος Βιβλιοχαρτοπωλών του νησιού, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Κέρκυρας και οι εκδόσεις «Καλλιγράφος».


Οι ομιλητές της εκδήλωσης μίλησαν τόσο για το βιβλίο, όσο και για την χαρισματική και πολυσχιδή προσωπικότητα του κεντρικού ήρωα του μυθιστορήματος, Σταμάτη Βούλγαρη, του πρώτου πολεοδόμου της Ελλάδας. Συγκεκριμένα, ο ιστορικός ερευνητής – συγγραφέας κ. Τέλλος Πανδής έκανε μια εκτενή και εμπεριστατωμένη ιστορική αναδρομή στον συντοπίτη, Σταμάτη Βούλγαρη, στη συνολική του δράση και τα βιογραφικά του στοιχεία, ξεκινώντας από την Λευκίμμη, αναδεικνύοντας τον σπουδαίο και σημαντικό του ρόλο, τόσο ως αξιωματικός του γαλλικού στρατού, όσο κι ως ζωγράφου και γεωγράφου, παραθέτοντας μαρτυρίες και ιστορικά στοιχεία της προσωπικής του έρευνας. Παράλληλα, εξέφρασε την ευχή και την προσδοκία η πολιτεία και οι φορείς να ακολουθήσουν το παράδειγμα του συγγραφέα και να στρέφουν την προσοχή και το ενδιαφέρον τους σε τούτη την χαρισματική φυσιογνωμία, που όπως ανέφερε χαρακτηριστικά: «…αξίζει περισσότερα από την ονομασία μιας οδού».
Ο πρώην πρόεδρος του Τ.Ε.Ε. – Τμήματος Κέρκυρας, κ. Κώστας Βλάσσης, αφού εξήρε το έργο του συγγραφέα και την προσπάθειά του να αναδείξει την προσωπικότητα και το έργο του πρώτου πολεοδόμου της Ελλάδας, στάθηκε στις προσπάθειες του Τεχνικού Επιμελητηρίου για τη μετάφραση των κειμένων του, και μίλησε για τη δράση του πρώτου πολεοδόμου, στο πλευρό του Ιωάννη Καποδίστρια, για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση σημαντικότατων έργων, μεταξύ των οποίων και ο σχεδιασμός εννέα (9) πόλεων όπως της Πάτρας, της Κορίνθου, της Τρίπολης, της Πύλου, του Ναυπλίου και του Άργους.
Ο π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός, διδάκτωρ θεολογίας – φιλόλογος, επικεντρώθηκε στο βιβλίο του Νίκου Παργινού, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Το ταλέντο της γραφής και, την ίδια στιγμή, η ικανότητα στην μυθοπλασία αποτελούν τους κανόνες με βάση τους οποίους ο Νίκος Παργινός μας προσέφερε ήρωες, γεγονότα, καταστάσεις βοηθώντας μας να απολαύσουμε το έργο του, να χτίσουμε τις δικές μας σκέψεις πάνω σ’ αυτό και να το αξιοποιήσουμε καλλιεργώντας μέσω αυτού την ψυχή μας. Έχω την αίσθηση ότι ο συγγραφέας προσπάθησε σ’ αυτό του το μυθιστόρημα να δώσει τις απαντήσεις στα ουσιώδη της ζωής δύο μεγάλων ιστορικών προσώπων, του Σταμάτη Βούλγαρη και του Ιωάννη Καποδίστρια. «Ο Κανόνας της ορθής γωνίας» είναι ιστορικό μυθιστόρημα. Μας γυρίζει πίσω στο χρόνο, όχι για να δούμε τόσο δομές, αλλά μέσα από τα πρόσωπα που πρωταγωνίστησαν και εξακολουθούν να πρωταγωνιστούν στην Ιστορία μας. Είναι θαυμάσιος ο τρόπος που ο Νίκος Παργινός παραθέτει τα ιστορικά γεγονότα και πολλή η προετοιμασία που έκανε για να μας δώσει όλο αυτό το υλικό».
            Από τη μεριά του ο συγγραφέας, ευχαρίστησε τους συντελεστές της εκδήλωσης και τους ομιλητές για τη συμμετοχή τους και τα κολακευτικά τους λόγια για το βιβλίο, και μετέφερε την εμπειρία του από την επτάχρονη ενασχόλησή του με τη συγγραφή του «Κανόνα της ορθής γωνίας».
              «Γράφοντας ετούτο το βιβλίο», τόνισε χαρακτηριστικά, «άγγιξα με τα ακροδάκτυλά μου την ίδια την ιστορία, ανέπνευσα τον αέρα της δημιουργίας, μύρισα το άρωμα της υστεροφημίας, απόλαυσα το συναίσθημα της ευγνωμοσύνης και μετατράπηκα από απλός παρατηρητής της, από απλός γραφιάς, σε πιστό συνοδοιπόρο της και συμπαραστάτη». Κλείνοντας την ομιλία του, ο συγγραφέας ευχήθηκε το νέο του βιβλίο του, να αποτελέσει το κατάλληλο κίνητρο και την αφορμή να στρέψουμε επιτέλους το ενδιαφέρον μας και την προσοχή μας σε τούτες τις μεγαλειώδεις μορφές του παρελθόντος, να αναδείξουμε και να αξιοποιήσουμε, ως οφείλουμε, τη λάμψη που εξέπεμψαν και εξακολουθούν να εκπέμπουν, ειδικά ετούτες τις δύσκολες μέρες της κρίσης που διανύουμε. «Έχουμε πολλά να διδαχθούμε από τον Σταμάτη Βούλγαρη και τον Ιωάννη Καποδίστρια, απ’ αυτό το άρωμα της αφοσιωμένης ανιδιοτέλειας που αναδύεται μέσα από το έργο και την προσφορά τους και χαρακτήρισε ολόκληρο το βίο τους».
Στην εκδήλωση σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε ο πρόεδρος του Τ.Ε.Ε. – Τμήμα Κέρκυρας, κ. Νίκος Τρίαντος, ενώ χαιρετιστήρια επιστολή για την έκδοση του βιβλίου απέστειλε στον συγγραφέα και ο σεβασμιότατος Μητροπολίτης Κερκύρας Νεκτάριος