Πέμπτη, Δεκεμβρίου 24, 2009

ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ


Ετούτες τις άγιες μέρες ας μας συντροφεύουν τα καλύτερά μας όνειρα στις ευχές μας. Τα όνειρα τα πιο αγνά, τα πιο αθώα, τα πιο υγιή. Πέρα από μικρότητες, εγωισμούς, καταναλωτικές μανίες και σύγχρονες εξαλλοσύνες, μακριά από πάθη και μεμψιμοιρίες. Ας μας συντροφεύουν οι εικόνες των παιδικών μας ονείρων, αυτές που ίσως ξεχάσαμε στο πέρασμα τόσων χρόνων αλλά που πάντα θα μένουν χαραγμένες ανεξίτηλα στο βάθος του μυαλού μας. Μέσα από την καρδιά μου εύχομαι σε όλους υγεία και ευτυχία. Δημιουργική έμπνευση και αγάπη. Χρόνια πολλά και καλά.

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 23, 2009

ΚΟΠΕΛΑ ΠΟΥ ΣΕ ΛΕΝΕ ΦΙΝΙ - ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΜΑΛΟΥΚΑΣ



ΚΟΠΕΛΑ ΠΟΥ ΣΕ ΛΕΝΕ ΦΙΝΙ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΑΜΑΛΟΥΚΑΣ
Εκδόσεις Λιβάνη
Σελίδες: 206

Όταν κρατάς στα χέρια σου το νέο βιβλίο ενός καλού φίλου δεν μπορείς παρά να νιώσεις πως ένα κομμάτι του ίδιου του εαυτού, αυτό το ξεχωριστό κομμάτι που σε συνδέει παντοτινά μαζί του, είναι εκεί, μέσα στις λέξεις του και στο εξώφυλλό του. Κάθε φορά, λοιπόν, που ένας φίλος συγγραφέας φέρνει στο φως ένα καινούργιο σύγγραμμά του, η αλήθεια είναι πως με καταλαμβάνει ένα δέος και μια πρεμούρα να αγγίξω αυτό το νέο ταξίδι της γραφής του, να αποδράσω μαζί του αναζητώντας ίσως αυτό το καινούργιο «κάτι» που φέρνει η πρόσφατη γραφή του στην αντανάκλαση της φιλικής μας σχέσης, στο «είναι» μου.
Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Μαμαλούκα «Κοπέλα που σε λένε Φίνι» είναι ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα που εξερευνά με το δικό του ιδιαίτερο τρόπο την ανθρώπινη ψυχή, την πίστη και τη δύναμη που κρύβουμε μέσα μας, τα όνειρα και τις ελπίδες που θεριεύουν στα καθημερινά μας κάτεργα και που συνήθως προωθούμε χωρίς αγώνα στα νεκροτομεία της φυλακής μας.
Ήρωας του βιβλίου μια γυναίκα για πρώτη φορά σε βιβλίο του Μαμαλούκα. Στο πρόσωπό της όλοι εμείς που νιώθουμε εγκλωβισμένοι με τα δεσμά που μας φόρτωσαν οι άλλοι, η μοίρα μας ή ακόμα και ο ίδιος μας ο εαυτός. Η ηρωίδα του βιβλίου ζει τον εφιάλτη της τυραννίας και αγωνίζεται με νύχια και με δόντια να αποκτήσει την πολυπόθητη ελευθερία, απατηλός στόχος που την κρατά στη ζωή, αλλά και που την αλλοτριώνει. Στις σελίδες του βιβλίου το μόνο που μένει αλώβητο είναι εν τέλει και το όνομά της, αυτό που ορίζει και τον τίτλο του βιβλίου, αλλά και που στοιχειώνει το διάβα της από τα κάτεργα στις αβύσσους της γκρίζας γης. Περιπετειώδες, με ένταση και ρυθμό, το βιβλίο νιώθεις πως σε τραβά προς το τέλος μόνο του, αφού η γραφή του Δημήτρη Μαμαλούκα δεν σε κουράζει και σε ταξιδεύει. Το τέλος ανατρεπτικό αλλά και ευφυές αποδεικνύει πως ακόμα και ο ίδιος ο συγγραφέας δεν μπορεί όσο και να θέλει να αποδράσει από την αστυνομική λογοτεχνία και το alter ego του. Επιτυχημένη είναι και η επιλογή του εξωφύλλου όπου ο «καταραμένος καλλιτέχνης» των αρχών του 20ου αιώνα Αμεντέο Μοντιλιάνι, εθισμένος στο αλκοόλ και αγαπημένος του συγγραφέα, αναλαμβάνει να σηματοδοτήσει τη διαδρομή του ίδιου του βιβλίου στοιχειώνοντας την πορεία της ηρωίδας με τους εσωτερικούς δαίμονες που στιγμάτισαν και τη δική του σύντομη ζωή.
Κλείνοντας μπαίνω στον πειρασμό να ανατρέξω στον Καββαδία και τα ποιητικά του ταξίδια. Δεν ξέρω αν τελικά είναι «τυφλή» η κοπέλα που οδήγησε τον συγγραφέα στο μονοπάτι της συγγραφής ετούτου του βιβλίου, με τούτο το βιβλίο του όμως, ο Δημήτρης Μαμαλούκας αποδεικνύει ότι είναι «γνήσιο» παιδί του Μοντιλιάνι, κάτι που άρχισε να φαίνεται από το πρώτο του μυθιστόρημα «Όσο υπάρχει αλκοόλ υπάρχει ελπίδα».
Καλοτάξιδο Δημήτρη!

Τρίτη, Δεκεμβρίου 22, 2009

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΣΚΙΩΝ - MIKKEL BIRKEGAARD


ΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΩΝ ΣΚΙΩΝ
MIKKEL BIRKEGAARD
Εκδόσεις Πατάκη
Μετάφραση: Λύο Καλοβρυνάς
Σελίδες: 494


Η αλήθεια είναι πως ξεκίνησα να διαβάζω τούτο το βιβλίο με όρεξη και λαχτάρα καθώς το εύρημα και το θέμα του εξίταρε τη φαντασία μου στον ύψιστο βαθμό. Ανέκαθεν αναζητώ στα αναγνωστικά μου καταφύγια την ειδοποιό διαφορά που θα με συγκινήσει μετατρέποντας κάθε φορά τα απλά βιβλία των προθηκών του βιβλιοπωλείου σε γοητευτικά αναγνώσματα. Και όντως, ετούτο το βιβλίο που κινείται μεταξύ της επιστημονικής φαντασίας και του αστυνομικού μυθιστορήματος διαθέτει το απαραίτητο εύρημα, τον εμπνευσμένο καταλύτη που είναι ικανός να το μετατρέψει σε κάτι το ιδιαίτερο.
Αν μη τι άλλο, η ιδέα ότι ορισμένοι άνθρωποι μπορούν να επηρεάσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα μας όταν διαβάζουμε ή όταν μας διαβάζουν ένα βιβλίο δυνατά είναι ιδιαίτερα ελκυστική. Όπως επίσης και ότι μπορούν να μας σαγηνέψουν με τις πιο φανταστικές ιστορίες, αλλά και να μας χειραγωγήσουν να σκεφτούμε αυτό ακριβώς που επιθυμούν εκείνοι.
Ναι, βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα την ιδέα του συγγραφέα, αφού μεταξύ μας, δεν απέχει και πολύ από την πραγματικότητα η επίδραση που πολλές φορές ασκεί σ’ όλους εμάς τους βιβλιόφιλους ένας χώρος γεμάτος από βιβλία ή ακόμη τα συναισθήματα, οι δονήσεις και η ενέργεια που μας διοχετεύει το άγγιγμα, η μυρωδιά πόσο μάλλον η ανάγνωση ενός παλιού εμπνευσμένου βιβλίου.
Ακόμα περισσότερο, όταν αυτή η έμπνευση μετουσιώθηκε σ’ ένα μυθιστόρημα από έναν νέο συγγραφέα, πρωτοεμφανιζόμενο και άγνωστο, έχει ήδη μεταφραστεί σε 17 γλώσσες και ετοιμάζεται οσονούπω και η κινηματογραφική του μεταφορά.
Κι αν η ένταση, η πλοκή και η δράση αφθονούν στο βιβλίο, μετατρέποντάς το σε ένα σύγχρονο και ατμοσφαιρικό παραμύθι με άρωμα προαιώνιων χειρογράφων, η αλήθεια είναι πως μου άφησε μια πικρή γεύση απογοήτευσης, όχι γιατί δεν μου άρεσε σε τελική ανάλυση, αλλά γιατί μου γέννησε μεγαλύτερες προσδοκίες εξαρχής. Ίσως γιατί οι αναφορές του βιβλίου σε διάσημα αναγνώσματα ικανά να αποτελέσουν την αφορμή της πλοκής του να είναι πενιχρές έως ανύπαρκτες, πόσο μάλλον τα ελκυστικά αποσπάσματα που θα μπορούσαν να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του έργου. Όπως και να έχει χάρηκα την ανάγνωσή του, δεν ένιωσα όμως τη μαγεία του «δέκτη» να με συγκλονίζει ως φανατικός αναγνώστης του, ίσως γιατί ο μύθος της δύναμης της ανάγνωσης είναι στα μάτια μου πιο σαγηνευτικός από το ίδιο το βιβλίο.

Δευτέρα, Δεκεμβρίου 21, 2009

ΧΑΜΕΝΟ ΣΥΜΒΟΛΟ - DAN BROWN


ΧΑΜΕΝΟ ΣΥΜΒΟΛΟ
DAN BROWN
Εκδόσεις Λιβάνη
Μετάφραση: Χρήστος Καψάλης
Σελίδες: 669


Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown «Χαμένο Σύμβολο» έσπασε τα ρεκόρ πωλήσεων από την πρώτη μέρα της κυκλοφορίας του, άλλωστε, οι φανατικοί του αναγνώστες περίμεναν έξι ολόκληρα χρόνια για το νέο του συγγραφικό εγχείρημα. Οι προσδοκίες των πολυάριθμων οπαδών του ήρωά του, του Ρόμπερτ Λάνγκτον, ήταν μεγάλες. Μετά το «Ιlluminati: Οι Πεφωτισμένοι», όπου ο ήρωας του Νταν Μπράουν επιδίδεται σ’ έναν αγώνα ταχύτητας στις κατακόμβες του Βατικανού και τον «Κώδικα ντα Βίντσι» που λαμβάνει χώρα μια κούρσα στο Παρίσι και το Λονδίνο ψάχνοντας το Ιερό Δισκοπότηρο, ο Ρόμπερτ Λάνγκτον επιστρέφει για να κυνηγήσει ένα «Χαμένο Σύμβολο» ερευνώντας τον μυστικό κόσμο των Μασόνων με φόντο την Ουάσινγκτον.
Το 2003 ο «Κώδικας» αποτέλεσε εκδοτικό φαινόμενο με πωλήσεις που ξεπέρασαν τα 81 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως και η αλήθεια είναι πως ο πήχης είχε ανέβει υπερβολικά για τον συγγραφέα των best sellers. Μέσα στις σελίδες του νέου του βιβλίου θα βρεθείς αντιμέτωπος με διαχρονικά αναγνωστικά διλήμματα. Κι αν υποσχέθηκε με τις υψηλές του προσδοκίες αρχαία απόκρυφη σοφία, μυστήρια και χολιγουντιανή πλοκή στις σελίδες του νέου του βιβλίου, η αλήθεια είναι πως το αποτέλεσμα είναι μάλλον… ανάλατο. Ούτως ή άλλως για να λέμε και την αλήθεια οι κριτικοί δεν περίμεναν και πολλά πράγματα.
Στο «Χαμένο Σύμβολο» η βιασύνη του συγγραφέα να βγάλει στην κυκλοφορία άλλο ένα σίκουελ είναι ολοφάνερη. Η πρωτοτυπία που υπήρχε στα προηγούμενα βιβλία δεν υπάρχει, ενώ η Ουάσιγκτον και τα μυστικά των Μασόνων δεν είναι τόσο ελκυστικά όσο η ιστορία του Ιησού με την Μαγδαληνή που δίχασε και αποτέλεσε αντικείμενο συζήτησης σ’ όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη. Κατά τα άλλα η πλοκή του βιβλίου, τα ευρήματα των γρίφων, και ο περιπετειώδης ρυθμός είναι προφανές πως σε κρατούν σε εγρήγορση. Οι ήρωες του Μπράουν παραμένουν επιδερμικοί, χωρίς το αφηγηματικό βάθος που αρμόζει σε τέτοιους πρωταγωνιστές. Χαρακτηριστική η περίπτωση του νέου «κακού» που δανείζεται στοιχεία της μορφής του από ένα σύνθετο παζλ ανόμοιων ερεθισμάτων, αφού ξεκινά από τις ναρκωτικές ουσίες, περνά από τη στενή του Βοσπόρου και καταλήγει πεπτοκώτας άγγελος μετά από μια σύντομη βουτιά στα γαλάζια νερά της Μυκόνου του Κούγια. Ο βομβαρδισμός από κλισέ, επαναλήψεις και ψεύτικους διαλόγους στο νέο βιβλίο είναι ανελέητος αλλά και η αναμενόμενη στα βιβλία του συγγραφέα ανατροπή είναι κατώτερη των προσδοκιών, αφού η πλειοψηφία των αναγνωστών είμαι σίγουρος πως την έχει αποκωδικοποιήσει από την αρχή.
Ποιο είναι ακριβώς το «χαμένο σύμβολο» του συγγραφέα των best sellers; Αναμφισβήτητα η συγγραφική κορωνίδα της πυραμίδας του συγγραφέα παραμένει ο «Κώδικας». Ο ακρογωνιαίος λίθος της επιτυχίας του ανδρώθηκε στις παρυφές της σχέσης του Ιησού με την Μαγδαληνή και με τίποτα το εύρημα της Νοητικής επιστήμης δεν μπορεί αποτελέσει το περίστιγμα της γραφής του. Κι αν το δίλημμα του βιβλίου μπορεί να περιγραφεί στο «πλούτος ή σοφία», ένα είναι σίγουρο, πως με κάθε βιβλίο του συγγραφέα αυτός γίνεται πλουσιότερος πράγμα που δεν θα μπορούσα να ομολογήσω ανεπιφύλακτα για τη σοφία μας.

Δευτέρα, Δεκεμβρίου 14, 2009

Η Άντζελα Γκερέκου για τον "έρωτα" του Νίκου Παργινού


Πρώτα απ’ όλα θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά τις εκδόσεις «Σύγχρονοι Ορίζοντες» και το βιβλιοπωλείο «Μουστάκη» για την πρόσκληση που μου απηύθυναν. Δυστυχώς οι από καιρό προγραμματισμένες μου υποχρεώσεις με αναγκάζουν να μην μπορώ να παρευρεθώ, με αποτέλεσμα να μη δύναμαι να ανταποκριθώ στην πρόσκλησή σας και να βρίσκομαι απόψε κοντά σας.

Ωστόσο, έστω και μέσω του παρόντος χαιρετισμού, θα ήθελα να συγχαρώ όλους τους διοργανωτές της αποψινής παρουσίασης βιβλίου, οι οποίοι με τις πρωτοβουλίες τους διατηρούν ζωντανή την πολιτιστική μας ταυτότητα, υποστηρίζοντας ενεργά τους καταξιωμένους σύγχρονους συγγραφείς – εκφραστές της ελληνικής πολιτιστικής πραγματικότητας.

Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες, εξάλλου, δίνουν την ευκαιρία και στο Κερκυραϊκό αναγνωστικό κοινό να γνωρίσει από κοντά αξιόλογους διανοούμενους συγγραφείς, όπως είναι ο κ. Παργινός Νίκος και να μυηθούν στο συγγραφικό τους έργο.

Έστω λοιπόν και αν δεν έχω την ευκαιρία να παραβρεθώ στην προγραμματισμένη εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου, θα ήθελα να εκφράσω τη βεβαιότητα πως οι ομιλητές μέσα από το ευρύ πεδίο γνώσεων και εμπειριών που χαρακτηρίζει το βίο τους, θα εγγυηθούν μια ιδιαίτερα επιτυχημένη και ενδιαφέρουσα παρουσίαση του έργου του Νίκου Παργινού.

Χωρίς να θέλω να αναλώσω άλλο από τον πολύτιμο χρόνο ας, θα ήθελα κι εγώ με τη σειρά μου να ευχηθώ στο διακεκριμένο συγγραφέα κ. Παργινό Νίκο καλή και δημιουργική συνέχεια. Καλή επιτυχία στην αποψινή σας διοργάνωση.

Χαιρετισμός της Υφυπουργού Πολιτισμού & Τουρισμού κας Άντελας Γκερέκου
στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Παργινού:
"Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας"
στην Κέρκυρα στις 28 Νοεμβρίου 2009

Παρασκευή, Δεκεμβρίου 11, 2009

Καλό ταξίδι δάσκαλε...


Για τον καθηγητή Αριστείδη Τσιλιμπάρη

Δεν θα ανατρέξω στις βαρετές κοινοτυπίες που συνηθίζουμε να γράφουμε όταν ένα σπουδαίος άνθρωπος φεύγει από κοντά μας. Δεν θα ανατρέξω σε τίποτα τετριμμένο από όλα αυτά που αναπαράγει κάθε επικήδειος λόγος πάντα κατόπιν εορτής. Για τον δάσκαλό μου, που ποτέ δεν επιδίωξε εντυπωσιασμούς, τιμές και δόξες δεν πρέπει να ειπωθούν άδειες κουβέντες, χωρίς αξία, σκόρπια λόγια του αέρα, από αυτά που έχουν έτοιμα κάθε φορά οι μεγαλοσχήμονες για να συλλυπηθούν.

Η Κέρκυρα θρηνεί το χαμό του δασκάλου της και είμαι σίγουρος πως γενιές και γενιές Κερκυραίων θα ένιωσαν ένα τσίμπημα στο στομάχι στο άκουσμα της είδησης του χαμού του. Ο δάσκαλος δίδαξε πολλά και άφησε πλούσια κληρονομιά στους μαθητές του που αποτέλεσαν και την οικογένειά του με την ευρύτερη έννοια. Και είναι ετούτη η ιδιότυπη σχέση του με τους μαθητές του που αποτελεί και το μυστικό συστατικό της διαχρονικής μνήμης του στις καρδιές μας.

Όταν μίλησε για μένα και το πρώτο μου βιβλίο στην παρουσίαση της «Κρεμάλας» στην Κέρκυρα, τον Απρίλιο του 2006, γέμισα με χαρά και τιμή που αποδέχθηκε την πρόσκλησή μου να πει δυο λόγια για το δημιούργημά μου. Η κριτική του, οι συμβουλές και οι παραινέσεις του ακόμα αντηχούν στα αυτιά μου. Δεν θα τις μοιραστώ μαζί σας. Θα τις κρατήσω για μένα, ως μαγικές συμβουλές που περικλείουν μέσα τους ανυπολόγιστης αξίας συστατικά.
Ο δάσκαλος, επιτρέψτε μου, αποτέλεσε τον «Κοσμοκαλόγερο» της Κέρκυρας, και τούτες τις ώρες είμαι σίγουρος πως θα ήθελε λόγια του Παπαδιαμάντη να τον συντροφεύουν στο ταξίδι της επιστροφής του, λόγια γεμάτα χάρη και περιπάθεια από την ασύλληπτη νησιωτική μας παράδοση γεμάτα ρόδινα ακρογιάλια, άνθη του γιαλού και όνειρα στο κύμα.

Καλό ταξίδι, δάσκαλε.

Πέμπτη, Δεκεμβρίου 10, 2009

Για την Λένα Μαντά και τον "Έρωτα σαν βροχή"



του Νίκου Παργινού

Με μεγάλη χαρά και ιδιαίτερη τιμή αποδέχθηκα την πρόσκληση των εκδόσεων «Ψυχογιός» να μιλήσω στη σημερινή εκδήλωση και να πω δυο λόγια για τη συγγραφέα Λένα Μαντά και το νέο της βιβλίο.

Πρώτα από όλα γιατί μου δίνεται η δυνατότητα να συναντήσω από κοντά την φίλη και συνάδελφο Λένα Μαντά που είχα την χαρά και την τιμή να γνωρίζω μόνο μέσω της κοινής μας ενασχόλησής με το διαδίκτυο και τα ιστολόγια. Να έρθω σε επαφή μ’ όλους εσάς, τους αναγνώστες, τους καλούς φίλους του βιβλίου, που αποτελείτε αν θέλετε και τον σπουδαιότερο κρίκο σ’ όλη αυτήν την αλυσίδα της γραφής και της ανάγνωσης. Πάνω από όλα, όμως, χαίρομαι γιατί μου δίνεται η δυνατότητα να εκφράσω κι απ’ αυτό το βήμα την άποψή μου για το έργο μιας συγγραφέως που, αν μη τι άλλο, αποτελεί ένα φαινόμενο για τη σύγχρονη ελληνική λογοτεχνία.

Πρόσχημα και αφορμή για όλα τούτα, φυσικά το νέο βιβλίο της Λένας: «Έρωτας σαν βροχή». Ένα βιβλίο που αγάπησε ήδη το αναγνωστικό κοινό, και το αγκάλιασε όπως και όλα τα προηγούμενα βιβλία της. Ένα βιβλίο που μιλά για τον έρωτα, τη μαγεία του, τα δεινά του, τα όνειρα που θάβει, τις πληγές που ανοίγει, τις προσδοκίες που εκπληρώνει με τρόπο απλό, κατανοητό και λιτό. Ένα βιβλίο που μιλά με αυθεντικότητα και γνησιότητα, με γλώσσα απλή και καθημερινή όπως αρμόζει άλλωστε στον ίδιο τον έρωτα, που εισβάλει στις καρδιές μας με ευθύτητα, χωρίς εκλεπτυσμούς. Μια ιστορία αγάπης που σε ταξιδεύει καθώς τη διαβάζεις.

Μια πρωταγωνίστρια που φαίνεται πως «αναδύεται» από τα λογοτεχνικά συγγραφικά νερά του Ξενόπουλου, ταξιδεύει στο διάβα του χρόνου και συναντά τις ανάγκες του σήμερα στα μάτια των αναγνωστών του ίδιου του βιβλίου. Η Λένα καταφέρνει να σε παρασύρει με την πλοκή της γραφής της αποκαλύπτοντας μικρές καθημερινές αλήθειες και να περάσει τα διαχρονικά μηνύματα και τις αξίες του έρωτα μέσα από τις συμπληγάδες της λογικής και της φαντασίας. Και είναι αυτή η ταύτιση του αναγνωστικού κοινού, το κοινό ταξίδι που αποτελεί και το ισχυρό χαρτί της επιτυχίας της.

Ο κόσμος αγαπά αυτό που μπορεί να ορίσει, αυτό που μπορεί να ταυτιστεί, αυτό που είναι αυθεντικό και εισβάλει όπως ο έρωτας στην καρδιά του, χωρίς το δήθεν, άμεσα, χωρίς επεξηγήσεις. Αυτοί που γράφουν ξεκάθαρα έχουν αναγνώστες. Αυτοί που γράφουν δυσνόητα έχουν σχολιαστές.

Το γράψιμο είναι μια διαδικασία μοναξιάς. Εσύ και οι λευκές σελίδες. Ένα μοναχικό ταξίδι παρέα με το αόρατο, το ανείπωτο, τις πληγές που αιμορραγούν και γεμίζουν με λέξεις το συγγραφικό σου αποτύπωμα. Μια βουτιά στα ενδότερα σου, στο περιθώριο της δράσης του κάθε πρωταγωνιστή σου. Και μια διαφορετική «ανάδυση» κάθε φορά κι ενός νέου ήρωα, κομμάτι του ίδιου σου του εαυτού που παίρνει σάρκα και οστά μέσα στις λέξεις και τις προτάσεις της γραφής σου. Αλλά, αν μου επιτρέπετε, και η ανάγνωση είναι μια περίεργη διαδικασία. Μοναχική κι αυτή. Εσύ, το βιβλίο, και κάποιος άγνωστος που κάτι προσπαθεί να σου πει, κι εσύ να προσπαθείς να το κατανοήσεις, να το αποδεχθείς ή να το απορρίψεις. Δεν είναι σαν το θέατρο που ο θεατής εξαρτάται κι από την ανάσα, το βλέμμα, την επαφή, τη μυρωδιά και το άγγιγμα του «άλλου» που υποδύεται.

Στο βιβλίο οι πρωταγωνιστές προσπαθούν να πιαστούν από «κάπου» για να αναδυθούν στο προσκήνιο, μέσα στα ενδότερα της ύπαρξής σου. Κι αυτή είναι η δυσκολία της γραφής και παράλληλα το μυστικό της. Όταν η αύρα του πρωταγωνιστή περνάει τις λέξεις και τις σελίδες, αναδύεται μέσα από το κείμενο και σε συναντά στο είδωλο του καθρέπτη. Τότε και μόνο τότε το βιβλίο είναι πετυχημένο, και βρίσκει το στόχο του.

Ίσως σε τελική ανάλυση αυτό να είναι και το μυστικό της Λένας. Το μυστικό που της δόθηκε απλόχερα σαν μαγικό συστατικό επιτυχίας μέσα από την ενασχόλησή της στους θιάσους των κουκλοθέατρων. Εκεί που οι ήρωές της αποτέλεσαν προέκταση του ίδιου της του εαυτού. Εκεί που έμαθε να κινεί τα νήματα της πλοκής και να συνεπαίρνει με τις ιστορίες της. Όπως άλλωστε σε συνεπαίρνει και με τον «Έρωτα σαν βροχή».

Υπάρχει όμως κι άλλος ένας λόγος που ετούτο το βιβλίο αξίζει να αγκαλιαστεί από το Κερκυραϊκό αναγνωστικό κοινό. Είναι το υπόβαθρο της ιστορίας, το περιβάλλον στο περιθώριο της δράσης και της πλοκής. Η Κέρκυρα, που «αναδύονται» οι ομορφιές της, τα ήθη και τα έθιμά της μέσα στις σελίδες της, και αποτελεί τον σιωπηλό ήρωα που αγκαλιάζει τα όνειρα και τις προσδοκίες των πρωταγωνιστών του βιβλίου. Η Κέρκυρα πρωταγωνιστεί και καθορίζει τις εξελίξεις όσο κι αν φαίνεται παράλογο αυτό. Είναι ο ερωτικός καταλύτης που οξύνει τις γωνίες και ζωντανεύει την πλοκή. Η Κέρκυρα που αποτελεί διαχρονικά ιδανικό λογοτεχνικό περιβάλλον από τα Ομηρικά χρόνια μέχρι σήμερα. Η Κέρκυρα που αποτέλεσε και ελπίζουμε να συνεχίσει να αποτελεί σπόρο έμπνευσης για τους σύγχρονους λογοτέχνες αλλά και για την Λένα.

Λένε για την κριτική πως πρέπει να είναι όπως η βροχή, ευγενική. Όπως άλλωστε κι ο έρωτας. Από την άλλη, στην Ελλάδα η επιτυχία έχει καταντήσει ποινικό αδίκημα. Την επιτυχία πολλοί δεν σου την συγχωρούν, και ειδικά στο χώρο του βιβλίου, όπου αποτελεί πολιτισμένη αρένα και είναι έτοιμοι να σε λιθοβολήσουν μυριάδες ειδήμονες είτε για την επιτυχία σου, είτε για την αποτυχία σου. Η αλήθεια είναι πως η Λένα έχει αγαπηθεί πολύ από το αναγνωστικό κοινό. Παράλληλα έχει δεχθεί βροχή καταιγιστικών σχολίων για τα βιβλία της. Προκαλεί με τις πωλήσεις των βιβλίων της. «Πωλήσεις σαν βροχή». Και η βροχή των πωλήσεών της «μούσκεψε» πολλούς που προσπάθησαν να εκμηδενίσουν τη δουλειά της, να μειώσουν το έργο της, με εκφράσεις σκληρές, άδικες, πρόχειρες.

Σύμφωνα με τον Ελύτη η επιτυχία θέλει τρία Τ: ΤΑΛΕΝΤΟ, ΤΟΛΜΗ, ΤΥΧΗ. Και είναι πολλοί εκείνοι που ψάχνουν να βρουν πιο από τα τρία έπαιξε και το μεγαλύτερο ρόλο στην περίπτωση της Μαντά. Εμένα από την άλλη μου αρέσει να λέω τα πράγματα με το όνομά τους, έτσι όπως γράφω. Άλλωστε το γράψιμο είναι σαν να κάνεις έρωτα. Δεν πρέπει να ανησυχείς για τον οργασμό, πρέπει απλά να επικεντρώνεσαι κάθε φορά στη διαδικασία. Και η Λένα αυτό κάνει. Επικεντρώνεται στη διαδικασία. Είναι αυθεντική και όχι δήθεν. Κι αυτή η αυθεντικότητα που αναδύεται στις γραμμές και τις λέξεις των βιβλίων της αποτελεί για μένα ίσως το μυστικό της επιτυχίας της.

Λένα, χαίρομαι πραγματικά για την γνωριμία μας και τη σημερινή συνάντησή μας. Εύχομαι από καρδιάς καλό ταξίδι στο βιβλίο σου. Ήδη τόσοι και τόσοι αναγνώστες έχουν ταξιδέψει στις σελίδες του. Εύχομαι να συνεχίσεις να είσαι πάντα έτσι, αυθεντική και γνήσια. Και είμαι σίγουρος πως ο κόσμος θα συνεχίζει να αγκαλιάζει τη δουλειά σου. Σας ευχαριστώ.

Ομιλία του Νίκου Παργινού στην παρουσίαση του βιβλίου της Λένας Μαντά
"Έρωτας σαν βροχή" στην Κέρκυρα στις 7 Δεκεμβρίου 2009

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 09, 2009

Ο Θεμιστοκλής Βλαχόπουλος για τον "έρωτα" του Νίκου Παργινού


Σκέφτομαι το φόβο που είχε ο Νίκος, ο συγγραφέας, όταν βρέθηκε μπροστά στις άδειες, τις άγραφες σελίδες, και ήθελε να τις γεμίσει, και τελικά τις γέμισε μ’ ένα σωρό έρωτες.

Απ’ όσα διαβάσαμε εδώ, κατάλαβα ότι ο έρωτας είναι μεγάλος θεός, θεός για τους αρχαίους μας Έλληνες βέβαια, όχι κατά τη δική μας ορθόδοξη πίστη και εύχομαι όσοι δεν έχετε ερωτευτεί ακόμα να ερωτευτείτε. Απ’ αυτό που μας διάβασε η ηθοποιός κα Μαριέττα Σαββανή κατάλαβα και σας εύχομαι όσοι δεν έχετε πάει στο Άγιον Όρος, οι άνδρες, να πάτε.

Μια φορά, ρώτησαν τον μεγάλο μας εκ Παρισίοις φιλόσοφο Κορνήλιο Καστοριάδη πως βλέπει την ζωή στην Ελλάδα κι εκείνος απάντησε: «Οι Έλληνες ζούνε σήμερα σε έναν καταναλωτικό και τηλεοπτικό αυνανισμό». Έτσι είπε, και για να τα λέει αυτός ο φιλόσοφος κάτι θα ήξερε, και μάλλον κι εγώ πιστεύω ότι είχε δίκιο. Προκειμένου λοιπόν ο Νίκος Παργινός να ζει σε μια τέτοια κατάσταση, προτίμησε τις ώρες αυτές, τις ατέλειωτες που εμείς σπαταλάμε, να τις αξιοποιήσει διαφορετικά. Και να μας δώσει το δεύτερο αυτό βιβλίο του που με πολλή ευχαρίστηση διάβασα. Έγραψε λογοτεχνία δηλαδή. Τι είναι αλήθεια η λογοτεχνία, έχετε σκεφτεί ποτέ σας;

Εγώ ως δάσκαλος έχω αυτή τη μανία να θέλω να τα εξηγώ όλα στους μαθητές μου κι εσείς είστε οιονεί μαθητές μου τώρα… Λογοτεχνία είναι, λέμε εμείς οι φιλόλογοι η καλλιτεχνική διατύπωση του λόγου, κυρίως του γραπτού που γίνεται με σκοπό να προκαλέσει συγκίνηση ή αισθητικό αποτέλεσμα στον αναγνώστη. Γι’ αυτό βάλαμε και διάβασε πριν η κα Σαββανή, κάναμε ένα πείραμα και σας κοροϊδέψαμε τρόπον τινά και είδα πως όσο διάβαζε η Μαριέττα αλλά και ο π. Θεμιστοκλής ήσασταν όλοι «εν άκρα ησυχία» και παρακολουθούσατε σχεδόν με κομμένη αναπνοή. Να λοιπόν τι κάνει η λογοτεχνία.

Κι ένα άλλο, αυτό το πράγμα που έγραψες Νικόλα μου, είναι, λέει ένας μεγάλος συγγραφέας, γραμμένο με αίμα. Το αίμα μου! Έτσι λοιπόν και για τον Νίκο, πιστεύω ότι είναι γραμμένο με αίμα, το αίμα σου! Είδατε ξεκινώ με πράγματα που δεν τα λένε συνήθως ή δεν τα παρατηρούνε, και ξέρετε γιατί; γιατί στο τέλος της χρονιάς ρωτούσα τα παιδιά που χρησιμοποιούσαν ένα βιβλίο, όλη τη χρονιά ποιος το έγραψε και κανείς δεν ήξερε να μου πει, δεν είχε διαβάσει τον συγγραφέα. Ξεκινάμε λοιπόν από τούτο δω το πράγμα, από τον τίτλο: «Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας». Δεν είναι ακριβώς το ίδιο ρήμα, το ένα ρήμα, το πρώτο, «περνάει» δηλαδή, θέλει να πει ότι διέρχεται, ταξιδεύει ο καιρός και από δυο χρονών γινόμαστε σαράντα, ενώ τα δεύτερο ρήμα «περνάει», θέλει να πει, που περνάει, που φεύγει ο έρωτας. Σκέφτηκα λοιπόν, να ασχοληθούμε λίγο με τον έρωτα, με τη φιλοσοφική πλευρά του έρωτα. Όταν στην τάξη μου μέσα έκανα λίγο για τον έρωτα, κι αμέσως τα παιδιά ξέρετε ταράζονται εύκολα από τέτοια πράγματα, θυμάμαι τα λόγια του Σολωμού: «ο Απρίλης με τον έρωτα χορεύουν και γελούνε», αρχίζαμε λοιπόν και λέγαμε να τους εξηγήσω τι είναι ο έρωτας. Έρωτας δεν είναι… να αυτοί οι δυο στην εκδρομή τα σκάσανε και πήγανε εκεί πίσω στους θάμνους και κάμανε έρωτα. Τι λες μωρέ κακομοίρη… έρωτα εκάμανε; Σεξ μπορεί να κάμανε, έρωτα δεν εκάμανε! Είναι δυο τα κεφάλαια αυτού του τομέα, το σεξ από τη μια, ας το πούμε ελληνικά επιθυμία που είναι κάτι ζωντανό από την ηλικία των παιδιών, των νέων ανθρώπων γενικά και των μεγαλυτέρων κι από την άλλη είναι ο έρωτας. Ο έρως.

Τι είναι ο έρωτας μας τα λένε οι φιλόσοφοι και ιδιαίτερα ο Σωκράτης στο Συμπόσιο του Πλάτωνος. Θα σας διαβάσω λίγο: «Για να συναντήσουμε τον έρωτα», λέει, «να εγκαταλείψουμε τους άγριους κόσμους του ζώου», γιατί είναι μια ζωώδης πράξη το σεξ, ο άνθρωπος είναι ζώο εξ ου και μια ανθρώπινη ενέργεια, «και να μεταφερθούμε στα ήμερα δώματα του ανθρώπου». Πάει το νου σας στο δωμάτιο γιατί είναι κατ’ εξοχήν προσωπική υπόθεση του ανθρώπου. «Η μετάβαση από την επιθυμία στον έρωτα γίνεται μ’ ένα είδος ενοφθαλμισμού». Ενοφθαλμισμό ονομάζουμε το μπόλιασμα που παίρνουμε ένα «μάτι» και κάνουμε την ελιά από άγρια ήμερη. «Μπολιάζεται το άγριο δένδρο τη φυσική ορμή ένα ήμερο κλαδί προϊόν μακράς και επίπονης καλλιέργειας, δηλαδή με την τρυφερότητα, τη στοργή, την εμπιστοσύνη και τον θαυμασμό». Δεν είναι δυνατό να είσαι ερωτευμένος με το πρόσωπο και να μην έχεις απέναντί του τρυφερότητα, στοργή – σαν εκείνη που έχει η μάνα για το μωρό της, τόσο μεγάλη στοργή – εμπιστοσύνη και θαυμασμό. Όλα αυτά και τα τρία θα τα έλεγα με μια λέξη αγάπη. Ευτυχής είμαι εγώ ο Έλληνας, εσείς οι Έλληνες, που υπάρχει στην Εθνική μας γλώσσα, έχει οριστεί ονομασία γι’ αυτήν τη συναισθηματική ομάδα, αυτά τα τέσσερα πράγματα που σας είπα πριν. Κι αν τα μπολιάσει (δυστυχώς πιάνει πολύ σπάνια) αναπτύσσεται ένα νέο φυτό που δίνει θαυμάσια λουλούδια, ο έρωτας. Δεν παραθεωρούμε το σεξ, την επιθυμία που είναι αναγκαία προϋπόθεση για τον έρωτα, αλά όχι επαρκής. Δηλαδή δεν φθάνει. Έχω να σας πω και κάτι άλλο. Ο έρωτας είναι θεσμός διαρκής. Και ουσιαστικός επειδή ανάμεσα στα πρόσωπα που ενώνει υπάρχει ένα είδος αρμονίας,, αμοιβαία κατανόηση και εκτίμηση, παραδοχή κοινών μέτρων, αναγνώριση κοινής κλίμακας αξιών, συνεργασία σ’ ένα κοινό πρόγραμμα ζωής . Ο ένας αισθάνεται, σκέφτεται, θέλει, δια του άλλου. Είδατε, ο Απόστολος Παύλος όταν ήθελε να δείξει πόσο μέσα του είχε φωλιάσει και κυριεύσει το «είναι» του ο Χριστός τι έλεγε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμί Χριστός». Όταν είσαι ερωτευμένος θα λες: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζει δε εν εμί η… Ελένη», μόνο τότε είσαι ερωτευμένος, ο ένας αισθάνεται, σκέφτεται, θέλει δια του άλλου, σαν να υπάρχει μια ευαισθησία, μια συνείδηση, μια βούληση μοιρασμένη σε δυο πρόσωπα, σαν αν είναι το ένα πρόσωπο συνέχεια, συμπλήρωση του άλλου. Μόνο στον έρωτα μιλούμε για πλήρωση της προσωπικής ύπαρξης, μόνο τότε ολοκληρώνεσαι.

Και να προχωρήσουμε λίγο ακόμα από τον Παπανούτσο από το αρχαίο ελληνικό συμπόσιο του Πλάτωνος. Δίνει ο Σωκράτης στο στόμα της μάγισσας Διοτίμας τα εξής λόγια: «ο έρωτας είναι τόκος εν καλώ». Τόκος. Τι θα πει τόκος; Αυτό που γεννιέται, παιδί. Ακόμα και τα λεφτά όταν τα βάζουμε στην τράπεζα παίρνουμε τόκο, γέννημα, μωρό, αυτό που γεννιέται, εν καλώ, μέσα στην ομορφιά. Ακόμα και όταν ήμουνα μικρός και άκουγα τα κάλαντα στο χωριό μου, άκουγα που έλεγαν: «Εν τω σπηλαίω έρχονται να χαιρετήσουν την Θεοτόκο και βάσταγε στας αγκάλες της τον άγιόν της τόκο». Τόκος εν καλώ. Καλώ σημαίνει, ωραίος, όμορφος. Να λοιπόν τι κάνει ο έρωτας, γεννάει πράματα εν καλώ. Μέσα στην ομορφιά, στην απέραντη ομορφιά που γεμίζει τη ζωή και πληρώνει την ψυχή. Αυτό κάνει ο έρωτας. Κι ένα δεύτερο που λέει ο Σωκράτης που κάνει ο έρωτας είναι «πόθος αθανασίας». Τι είναι έρωτας; Πόθος αθανασίας. Σκεφτείτε κάποιος που παντρεύεται ή νυμφεύεται αν είναι άνδρας… γιατί παντρεύεται; Για να κάνεις παιδιά! Και τα παιδιά αυτά, τα γεννήματα, οι τόκοι, τόκος εν καλώ, αλλά και πόθος αθανασίας. Γι’ αυτό βλέπεις ότι ο άλλος θα υιοθετήσει ένα παιδί, ο άλλος σαν τον Παργινό θα γράψει μυθιστορήματα, κι αυτός είναι ένας τόκος, μια γέννηση την οποία έκανε, ήταν «γκαστρωμένος» και «εγέννησε» το βιβλίο του. Όταν μια φορά μέσα στην τάξη είπα την λέξη «γκαστρωμένος» και την ακούσανε οι μαθητές μου τους είπα: μη γελάτε. Υπάρχει το ρήμα «κύω» που σημαίνει φουσκώνω εξού έγκυος, κύστη (η φούσκα) και τα κύμα είναι το φούσκωμα της επιφάνειας της θάλασσας, επομένως κυοφορώ, έγκυος. Η έξη είναι από το ευαγγέλιο: «Εν γαστρί», βάζω στην γαστέρα. Όταν τις λέξεις τις παιδεύσουμε και τις γνωρίσουμε, δεν γελάμε. Τα είπε ο πατριώτης μας, ο Λορέντζος Μαβίλης: «Δεν υπάρχουν λέξεις χυδαίες, άνθρωποι υπάρχουν χυδαίοι».

Λοιπόν, τόκος εν καλώ και πόθος αθανασίας, Να σας μείνουν αυτοί οι δυο ορισμοί του Σωκράτη. Ο Νίκος θα μείνει αθάνατος με τα μυθιστορήματά του, άλλος μ’ έναν δρόμο που του βάλαμε εκεί, Δημάρχου τάδε, άλλος θέλει να μείνει αθάνατος μ’ ένα άγαλμα που του κάνανε ή έκανε ο ίδιος, αλλά ο πόθος αθανασίας δυο ανθρώπων που κάνουν οικογένεια, παιδιά και συνεχίζεται η ζωή και υπάρχουν αυτοί οι δυο με τον έρωτα κόντρα στις φθοροπιές δυνάμεις του θανάτου ένας τέτοιος πόθος αθανασίας στον κόσμο δεν είναι άλλος.

Για να ολοκληρώνουμε, η φιλοσοφία έχει να σας διδάξει τρία πράγματα, τα εξής:
«Μην ταυτίζετε τον έρωτα με την επιθυμία δηλαδή με το σεξ. Η επιθυμία είναι απαίτηση της ζωτικότητάς σας, η ικανοποίησή της θα σας ανακουφίσει. Ο έρωτας αποκαλύπτεται στο πνεύμα μ’ αυτόν, τον έρωτα, θα ολοκληρωθεί η ύπαρξή σας. Δεύτερον: Μην προσπαθήσετε να αποσπάσετε την αγάπη με μέσα ανέντιμα απ’ το πρόσωπο που σας έχει γητεύσει, ο έρωτας δεν εκβιάζεται, γίνου άξιός του και θα σου δοθεί, ως βραβείο, ως έπαθλο, αυτός είναι ο έρωτας. Κι ένα τρίτο: όταν κατακτήσετε το μεγάλο αγαθό του έρωτα μην αναπαυτείτε στις δάφνες σας. Είναι δυσκολότερο ακόμη να τον διατηρήσετε. Για να κρατηθείτε στο ύψος της δωρεάς που σας έγινε, να αγωνιστείτε ανανεώνοντας διαρκώς τους τίτλους των διεκδικήσεών σας γιατί ο ερωτικός είναι δεσμός αβρός, εύθραυστος. Η ηθική έκπτωση μέσα στον έρωτα, να ξεπέσεις δηλαδή, η πνευματική νοθεία του ενός από τα δυο μέρη ακόμα και για την υποψία της μια ή της άλλης προδοσίας αρκεί για να σπάσει τα δεσμά του έρωτα. Για να διατηρηθεί στερεός έχει ανάγκη από διαρκώς μεγαλύτερα κεφάλαια τρυφερότητας και στοργής, εμπιστοσύνης και εκτίμησης, αφοσίωσης και θαυμασμού να τα καταθέτουν χωρίς φειδώ και τα δυο μέρη. Εκείνο από τα δυο που θα υστερήσει από κομπασμό, εγωισμό πολλές φορές ή ολιγωρία στην αδιάκοπη προσφορά, συνέχεια πρέπει να προσφέρεις από το πρωί μέχρι το βράδυ. Το δε καλό σε μια τέτοια σχέση ερωτική που σας είπα είναι ότι δεν θέλεις ποτέ να πάρεις από το αντικείμενο του έρωτά σου, θέλεις μόνο να του δίνεις και όσο πιο πολύ του δίνεις τόσο περισσότερο επιστρέφεις στον εαυτό σου. Ο αληθινός έρωτας είναι ένα αέναο παρόν, δεν είναι πράγμα του παρελθόντος, δεν είναι αναμνήσεις, υπάρχει μόνο μια διαρκώς ανανεωνόμενη κατάκτηση και κερδίζεται με τις θυσίες που απαιτεί μια νίκη ακριβή Έτσι δίδεται στον άνθρωπο κάθε είδους ευτυχίας».

Εύχομαι αυτήν να την απολαύσετε όλοι μας.

Ομιλία του κ. Θεμιστοκλή Βλαχόπουλου στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Παργινού
"Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περναέι ο έρωτας" στην Κέρκυρα στις 28 Νοεμβρίου 2009

Παρασκευή, Δεκεμβρίου 04, 2009

"Έρωτας σαν βροχή" στην Κέρκυρα

Το βιβλιοπωλείο "ΜΟΥΣΤΑΚΗΣ" και οι Εκδόσεις "ΨΥΧΟΓΙΟΣ" διοργανώνουν συνάντηση με τη συγγραφέα Λένα Μαντά, τη Δευτέρα 7 Δεκεμβρίου στις 7:00 μ.μ. στο χώρο του βιβλιοπωλείου (Δημ. Καββαδά 16, Κέρκυρα).

Για τη συγγραφέα και το έργο της θα μιλήσει ο ομότεχνός της Νίκος Παργινός, ενώ αποσπάσματα θα διαβάσει η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Κέρκυρας Κατερίνα Πολυχρονοπούλου.

Πληροφορίες:
Εκδόσεις "Ψυχογιός": 2102804800
Βιβλιοπωλείο "Μουστάκη": 2661039455

Πέμπτη, Δεκεμβρίου 03, 2009

Ο π. Θεμιστοκλής Μουρτζανός για τον "έρωτα" του Νίκου Παργινού


Η Εκκλησία μπορεί να συναντήσει τον κόσμο. Αυτή την εντύπωση έχω κάθε φορά που διαβάζω ένα μυθιστόρημα, ένα άρθρο στην εφημερίδα, ένα βιβλίο, ακόμη κι όταν παρακολουθώ μία συζήτηση είτε στην τηλεόραση είτε αλλού. Κείμενα και συζητήσεις, γραπτός και προφορικός λόγος, αφορμές επικοινωνίας για τα ουσιώδη, κάτι που τόσο λείπει από την εποχή μας.

Κι αυτό διότι έχουμε μάθει να είμαστε απλοί καταναλωτές, κυρίως πληροφοριών και λιγότερο ιδεών. Καταναλώνουμε μάλιστα τα προϊόντα που επιλέγουμε είτε από ματαιοδοξία είτε παρασυρμένοι από την κάθε είδους μόδα, χωρίς αυτά να καλύπτουν κάποια ανάγκη μας. Σε τι μπορεί να συναντήσει η Εκκλησία τον κόσμο; Μα στις κύριες ανάγκες του και να τις νοηματοδοτήσει. Όχι να τις καλύψει, γιατί αυτό είναι η εργασία του καθενός από εμάς. Ούτε για να τις υποκαταστήσει στο όραμα της αιωνιότητας, της Βασιλείας των Ουρανών, ασχολούμενη με τα μετά τον θάνατο. Αυτό είναι μία λανθασμένη αντίληψη για την αποστολή της Εκκλησίας. Η Εκκλησία, γι’ αυτόν που θα συζητήσει μαζί της, δίνει ένα άλλο νόημα στον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος βλέπει τις ανάγκες του. Πρωτίστως του ζητά να μην τις καλύπτει εγκλωβισμένος στον εαυτό του, αλλά να έχει πάντοτε κατά νουν την συνάντηση με τον άλλο. Τις ανάγκες του άλλου. Και σ’ αυτό τον άλλο δεν κάνει διάκριση, ούτε φύλου, ούτε θρησκευτικής παράδοσης, ούτε γλώσσας, ούτε πατρίδας, ούτε χρώματος. Ακόμη κι αν κάποιοι, επικαλούμενοι το όνομα της Εκκλησίας, θέλουν να μας πείσουν για το αντίθετο, η όποια καπηλεία δεν εκφράζει την Εκκλησία.

Γιατί σας λέω όλα αυτά; Για να δούμε μαζί ότι ένα βιβλίο, ένα μυθιστόρημα που μιλάει για τον έρωτα, μιλάει για την κύρια ανάγκη του ανθρώπου. Κι αυτή η ανάγκη έγκειται στο να δώσει και να πάρει. Να μοιραστεί και να σηκώσει σταυρούς. Να μη μείνει στην απόλαυση του σώματος, αλλά να προχωρήσει στη συνάντηση της ύπαρξής Του με τον Άλλο. Όπως λέει η σύγχρονη Κλινική Ψυχολογία, με τη φωνή του Ζακ Λακάν, ενός μεγάλου ψυχαναλυτή, «το λογικό υποκείμενο γεννιέται στον τόπο του Άλλου». Χωρίς σχέση, η ζωή μας δεν έχει νόημα. Αλλά και χωρίς αγάπη, η σχέση δεν είναι τίποτε άλλο παρά μία βιολογική ανάγκη, που ικανοποιείται απρόσωπα και τυφλά, χωρίς να δίνει στον άνθρωπο την προοπτική της ανόδου της ψυχής και χωρίς να επιτρέπει τη γέννηση του υποκειμένου, του προσώπου του, που μόνο μέσα από τον τόπο του Άλλου μπορεί να αναδυθεί. Αυτό σημαίνει ότι μόνο όταν κοινωνείς τη ζωή στο πρόσωπο του άλλου, όταν βλέπεις τον εαυτό σου, το χαρακτήρα σου, τα θετικά και αρνητικά σου πρόσημα, αλλά και τα κριτήρια των επιλογών σου, τις αντοχές σου, με μία λέξη, την ταυτότητά σου, μπορείς να είσαι «λογικό υποκείμενο», για την Εκκλησία «πρόσωπο».

Αυτή η θεώρηση δεν μπορεί εύκολα να συναντηθεί με τον super market έρωτα της εποχής μας. Γιατί σήμερα ως έρωτας βαφτίζεται η επιθυμία. Ο πόθος που ικανοποιείται και σβήνει χωρίς να γίνει πάθος, η ανεύθυνη προσέγγιση της σχέσης που έχει απολέσει κάθε ιερότητα και ομορφιά, αλλά είναι απλώς ένα δικαίωμα του ανθρώπου, το οποίο ικανοποιείται όπως η πείνα ή οι ανάγκες για ενδυμασία, κατοικία, ψυχαγωγία, μόρφωση. Μα δεν είναι ο έρωτας μία από τις ανάγκες του ανθρώπου, αλλά η Ανάγκη. Χωρίς τον έρωτα δεν έχει νόημα η ζωή του ανθρώπου, γι’ αυτό και ο αληθινός έρωτας δεν περνάει με τον καιρό, αλλά γίνεται αγάπη, ζυγός, ευλογία και μυστήριο, η αφετηρία δημιουργίας λογικού υποκειμένου και ταυτότητας για τους δύο και ο ερχομός στον κόσμο καινούριων υπάρξεων, οι οποίες αποτελούν όχι απλώς τη συνέχεια του ανθρώπινου γένους ή την εκπλήρωση της αποστολής του καθενός μας σ’ αυτό τον κόσμο, αλλά εικόνες Θεού, πλάσματα τα οποία καλούνται με τη σειρά τους να αγαπήσουν, να μοιραστούν, να γίνουν λογικά υποκείμενα, να βρούνε το Θεό.

Για την Εκκλησία αυτή θα παραμείνει η θεώρηση του έρωτα. Και γι’ αυτό δεν φοβάται να μιλήσει και για τη σχέση του ανθρώπου με το Θεό και να την περιγράψει ως «θείο έρωτα». Ο Θεός προσκάλεσε τον άνθρωπο σε σχέση. Αυτή η πρόσκληση δόθηκε στον άνθρωπο από την πρώτη στιγμή της Δημιουργίας και δεν ανακαλείται ούτε ακυρώνεται όσο κι αν ο άνθρωπος δεν θέλει να ανταποκριθεί σ’ αυτήν. Ακόμη κι αν ο καθένας μας περιφρονεί την αγάπη του Θεού, αποτυγχάνοντας, δηλαδή αμαρτάνοντας, να είναι κοντά Του και να αντλεί ζωή από Εκείνον, ο Θεός δεν παύει να αγαπά τον άνθρωπο, να είναι ερωτευμένος με την κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, ο Νυμφίος μας, όπως η Εκκλησία τον αποκαλεί.

Ο φίλος μου ο Νίκος Παργινός αποφάσισε να συνεχίσει την απόπειρά του στο χώρο της συγγραφής. Μετά την «Κρεμάλα» του, χρέος προς το φίλο του Δημήτρη, θέλησε να μας διηγηθεί μικρές ερωτικές ιστορίες στα πλαίσια μιας μεγάλης. Αυτής του Γιώργου και της Μαργαρίτας, μιας σχέσης ενταγμένης στο κλίμα και τη νοοτροπία της εποχής μας. Ο συγγραφέας διηγείται, χρησιμοποιώντας ως πρωτοπρόσωπο αφηγητή τον φίλο του Γιώργου Νίκο, τόσο την ιστορία του Γιώργου και της Μαργαρίτας, δύο ερωτευμένων ανθρώπων που η σχέση τους κλονίζεται από λεπτομέρειες στις οποίες κανείς δεν θέλει να κάνει πίσω, από την αναποφασιστικότητα του Γιώργου, σημείο που αποτυπώνει τη στάση πολλών ανδρών της εποχής μας, οι οποίοι δεν θέλουν να αναλάβουν μέχρι το τέλος στην ευθύνη στον έρωτα και που κλονίζονται ιδίως τη στιγμή που μαθαίνουν για ένα απρογραμμάτιστο γεγονός, όπως είναι μια εγκυμοσύνη ή μια οικονομική ή άλλη δυσκολία, όσο και άλλες ιστορίες στην προσπάθεια του αφηγητή-ήρωα να παρηγορήσει το φίλο του και να τον βοηθήσει να πάρει τις αποφάσεις του.

Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί ως προμετωπίδες σε κάθε κεφάλαιο διάφορες ρήσεις διάσημων συγγραφέων και άλλων προσώπων, πάνω στις οποίες δομεί, με αρκετή επιτυχία το περιεχόμενο των κεφαλαίων του. Στα ενδιαφέροντα στοιχεία του βιβλίου είναι το γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν αφήνει τον εαυτό του να παρασυρθεί σε ρομαντικές, ΒΙΠΕΡΙΚΕΣ θα λέγαμε, περιγραφές των ερωτικών ιστοριών που αφηγείται, αλλά χρησιμοποιεί μία γλώσσα ρεαλιστική, ενίοτε και πεζή, χωρίς όμως να εμμένει στη σαρκικότητα. Αποφεύγει έτσι έναν ανούσιο ρομαντισμό, αλλά και τη λαγνεία στην περιγραφή, και, τελικά, καταφέρνει να δώσει όμορφα τα μηνύματα τα οποία ανήκουν στις προθέσεις της συγγραφής. Δε διστάζει να μιλήσει για τον έρωτα από τη μεριά των αντρών της εποχής μας. Να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο οι άντρες αρχικά βλέπουν τις σχέσεις, συνήθως ως αφορμή ικανοποίησης της φιληδονίας, χωρίς τη διάθεση για αληθινό μοίρασμα. Αποτυπώνει στα κεφάλαια του μυθιστορήματος το πέρασμα του έρωτα με το πέρασμα του καιρού, τη ρηχότητα των σχέσεων που δεν έχουν διαπροσωπική υπόσταση, αλλά κινούνται στη λογική του «βλέποντας και κάνοντας», τα προβλήματα που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετωπίζει στην προσπάθειά του να σχετιστεί και που έχουν να κάνουν με το όλο κοινωνικό και πνευματικό πλαίσιο ή την απουσία του (η πρόταξη της καριέρας, η έννοια της κτητικότητας, η απουσία της αληθινής αγάπης, η περιστασιακότητα). Οι περισσότερες σχέσεις που καταγράφει είναι συναντήσεις προσώπων που αναζητούν ταίρι, γνωρίζοντας και ζώντας μόνο τον τρόπο της σαρκικότητας. Όταν όμως βρούνε αυτόν ή αυτή που μπορεί να γίνει άνθρωπός τους, δεν είναι έτοιμοι να αγωνιστούν να κρατήσουν τη σχέση, δεν μπορούν να νικήσουν το «εγώ» τους, να περάσουν στο «εμείς», με αποτέλεσμα ο έρωτας να διαλύεται και η μοναξιά να κυριαρχεί.

Ο συγγραφέας μιλά συχνά για τη φιλία. Ιδίως ανάμεσα στους άντρες η φιλία είναι σταθερή αξία. Η διάρκειά της ξεπερνά τη διάρκεια του έρωτα, ακόμη και του πιο μεγάλου. Γιατί η φιλία επιτρέπει την εξ αποστάσεως παρατήρηση της ζωής του άλλου, είναι παρηγοριά και μοίρασμα, χωρίς την ευθύνη που ο έρωτας πάντοτε απαιτεί. Και ο άντρας, ιδιαίτερα σήμερα, φοβάται την ευθύνη της σχέσης. Γνωρίζει ότι και οι γυναίκες έχουν αλλάξει. Δεν είναι διατεθειμένες να υποταχθούν στην αγάπη, αλλά διεκδικούν, απαιτούν, διώχνουν, ενίοτε και κυνηγούν. Γι’ αυτό και πολλοί άντρες σήμερα δειλιάζουν μπροστά στη σχέση. Φοβούνται το χωρισμό και το πλήγωμα. Ή, από την άλλη, έχουν στο νου τους το παραδοσιακό πρότυπο του άντρα που έχει τη γυναίκα στο σπίτι να τον περιμένει, να θυσιάζεται για το καλό των παιδιών, και που ο ίδιος μπορεί ελεύθερα να κάνει τις μικρές ή μεγάλες απιστίες του, αρκεί να γυρίσει στο σπίτι. Αυτό το πρότυπο σήμερα μάλλον τείνει να εξισωθεί. Το ίδιο δικαίωμα θεωρεί ότι έχει και η γυναίκα, με αποτέλεσμα ο ανταγωνισμός της μοναξιάς να κυριαρχεί. Γιατί όταν δεν έχεις διάθεση να αναλάβεις ευθύνες, να δώσεις, να υποχωρήσεις, να ανεχτείς, να συνυπάρξεις, ακόμη και να θυσιάσεις, χάριν του έρωτα, τότε μόνο ο εγωισμός κυβερνά τη ζωή σου, με δεδομένη συνέπεια τη μοναξιά.

Ο συγγραφέας αναφέρει για το βιβλίο του ότι «το πιο ωραίο πράγμα στο γράψιμο δεν είναι ο κόπος που κάνει κανείς για να τοποθετήσει τη μια λέξη δίπλα στην άλλη... αλλά τα ίδια τα προκαταρκτικά. Έτσι άλλωστε συμβαίνει και στον ίδιο τον έρωτα. Η ηδονή της εκκίνησης. Το ίδιο το σκάψιμο των θεμελίων που αποτελεί την απαρχή των πρώτων σκέψεων. Όλα εκείνα που χρειάζονται για να υποδεχθούν το συγγραφικό οικοδόμημα. Η προπαρασκευή. Κι αυτό είναι μια δουλειά που γίνεται σιωπηλά, κάτω από οποιασδήποτε συνθήκες, με ή χωρίς πίεση. Είναι η περίοδος της κύησης» (σελ. 260). Εδώ όμως ακριβώς βρίσκεται και το κλειδί για να μην περάσει ο έρωτας. Παιδί του έρωτα είναι η αγάπη. Και η αγάπη μένει, «ουδέποτε εκπίπτει». Όπως όμως για να μεγαλώσεις ένα παιδί, χρειάζεται ευθύνη, κόπος, λαχτάρα, θυσία, αξίες, ποιότητα εντός σου, έτσι και για να μεγαλώσει το παιδί του έρωτα, η αγάπη, χρειάζονται τα ίδια, ευθύνη, κόπος, λαχτάρα, θυσία, αξίες, ποιότητα εντός μας.

Στο σημείο αυτό έγκειται ο προβληματισμός μου, όχι μόνο για τα όσα καταθέτει ο συγγραφέας, αλλά για την εποχή μας. Η Εκκλησία μπορεί να συναντήσει τον κόσμο. Δεν ξέρω όμως τελικά κατά πόσον ο κόσμος μπορεί να συναντήσει την Εκκλησία. Ίσως φταίει το ψευδές είδωλο που ο κόσμος νομίζει ότι είναι η Εκκλησία. Αυτή που διδάσκει μία στείρα ηθικολογία. Που υπάρχει για να ελέγχει τη ζωή του και να του στερεί την ηδονή. Που τον απειλεί με την κόλαση. Που δεν θέλει τελικά κανέναν έρωτα, αλλά μόνο το γάμο. Και εκεί, το μόνο που διδάσκει είναι υπομονή, ακόμη κι αν ο έρωτας έχει περάσει, μόνο και μόνο γιατί «ους ο Θεός συνέζευξεν, άνθρωπος μή χωριζέτω». Δεν είναι όμως έτσι.

Η Εκκλησία προσεύχεται, αγωνίζεται, κηρύττει έναν κόσμο συνάντησης ανθρώπου και συνανθρώπου, ανθρώπου και Θεού. Και για την Εκκλησία ο αληθινός άνθρωπος γεννιέται από την αγάπη, με την αγάπη και στην αγάπη. Και ο μοναδικός ορισμός του Θεού στην Καινή Διαθήκη είναι «ο Θεός αγάπη εστί». Εδώ έγκειται και η ευθύνη μας, η οποία δεν θα έχει αποτέλεσμα, αν δε συναντηθεί με τη δική σας καλή διάθεση. Για να κατανοήσουμε ότι στο χέρι μας είναι ο έρωτας να μην περάσει, αλλά να γίνει αγάπη. Και για την αγάπη αξίζει να αγωνιζόμαστε, σε πείσμα της εποχής μας, που μιλά, περιγράφει και ζει τους εύκολους και διαλύσιμους έρωτες.
Ο Νίκος έκανε τη δεύτερη επίσημη συγγραφική του απόπειρα. Διαβάζοντάς τον χαίρεται κανείς με το δικό του ιδιότυπο χιούμορ, με την ικανότητά του να πλάθει ιστορίες, με την ειλικρίνειά του, που όποιος τον ζει, την διαπιστώνει όχι μόνο στα γραπτά του. Του εύχομαι, κλείνοντας, ο δικός του έρωτας να μην περάσει με τον καιρό, αλλά να γίνεται αγάπη, όπως επίσης και το «πικραμύγδαλό του» (σελ. 31) «να καταπραΰνει μέσω των φαρμακευτικών του ιδιοτήτων την ανίατη ασθένεια της μοναξιάς και της πλήξης».

Ομιλία του π. Θεμιστοκλή Μουρτζανού στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Παργινού
"Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας"
στην Κέρκυρα το Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2009

Τετάρτη, Δεκεμβρίου 02, 2009

Η Ρίτσα Μασούρα για τον "έρωτα" του Νίκου Παργινού


Τώρα , αν σας πω ότι βρίσκομαι σε δύσκολη θέση, θα με πιστέψετε; Να με πιστέψετε σας παρακαλώ, γιατί έχοντας διανύσει μια ζωή διανθισμένη με μικρούς ή μεγάλους έρωτες, με ασήμαντα ή και σημαντικά πάθη, με τεράστια κενά αναμονής και προσδοκίας, με διαστήματα αποχής και αφελούς σοφίας, πραγματικά δυσκολεύομαι να μιλήσω γι αυτόν τον ατίθασο, αναιδή πιτσιρικά που παίζει πάντα, μα πάντα με τους δικούς του όρους.

Πέρα όμως από αυτή την σωματοποιημένη δυσκολία έχω και μια ακόμη. Να δω τον έρωτα μέσα από την οπτική γωνία ενός νέου ανθρώπου με πρόσφατες γύρω του καυτές ερωτικές ιστορίες, νεανικές αλητείες, θεοσκότεινες νύχτες με δήθεν φιλοσοφικές συζητήσεις και σεξουαλικές διεγέρσεις …..Ενός συγγραφέα που δεν ακολουθεί την πεπατημένη, δεν πρωταγωνιστεί, αλλά τοποθετεί τον εαυτό του σε ρόλο παρατηρητή της ερωτικής αγωνίας των αρσενικών του φίλων και που παρ’ ότι δεν θυμίζει Ντοστογιέφσκι και Πούσκιν ξέρει ότι στον έρωτα σημασία δεν έχει η αφετηρία, αλλά η διαδρομή και ο προορισμός.

Αλλά πρέπει να πω κι εγώ κάτι. Ο Νίκος Παργινός μου έκανε την τιμή να με καλέσει σ’ αυτό το πάνελ, δίπλα στην αγαπημένη φίλη μου, την Ελένη Γκίκα και πρέπει να ξεδιπλώσω μπροστά σας τις γνώσεις μου περί έρωτος…. Λοιπόν, τι είναι έρωτας… Χμ… Να ζεις μέσα στη μυχιότητα ενός όντως ξένου, όχι για να το καταστήσεις πλησιέστερο ή να το γνωρίσεις, αλλά για να παραμείνει ξένο, αλαργινό, ακόμα κι αθώρητο, μέχρι του σημείου το όνομά του να το εμπεριέχει ολάκερο. Κι έπειτα, μέρα με τη μέρα, να μην είσαι τίποτα άλλο παρά ο τόπος ο παντοτινά ανοιχτός, το άφθαρτο φως στους κόλπους του οποίου αυτό το μοναδικό ον, αυτό το πράγμα, να παραμένει εκτεθειμένο εσαεί, εντοιχισμένο.

Δεν ξέρω αν σας αντιπροσωπεύει ένας τόσο πολύπλοκος ορισμός, γι’ αυτό ας το απλοποιήσω: Έρωτας κατά τον Σαμφόρ είναι η ανταλλαγή φαντασιώσεων και η επαφή μιας επιδερμίδας με μια άλλη. Ένας ορισμός που θα βόλευε τον Τζακ Κέρουακ και θα εκνεύριζε αφόρητα τον Μπόρχες. Αλήθεια, φαντάζεστε αυτούς τους δυο να μιλούν για τον έρωτα; Ο ένας θα τον αποκαλούσε ισοπεδωτικό. Σου αφαιρεί το δικαίωμα να ορίζεις απολύτως τον εαυτό σου και φυσικά να ταξιδεύεις, όπως τόσο άρεσε τον Αμερικανό συγγραφέα. Ο άλλος ,πιο στατικός εκ πεποιθήσεως, θα εξυμνούσε όχι το πραγματικό του έρωτα, αλλά την έννοια του πραγματικού ή την πεμπτουσία του. Όπως οι τροβαδούροι δεν ύμνησαν τον έρωτα, αλλά το ιδεώδες του έρωτα, ο Αριόστο δεν ύμνησε τα όπλα και τους ιππότες, αλλά τα φαντάσματά τους κι ο Σαίξπηρ δεν ύμνησε το θέατρο του κόσμου, αλλά το θέατρο ως τυφλή θεότητα της ζωής μας.
Ξεφύλλιζα προχθές το Περί Έρωτος του Σταντάλ. Ο Σταντάλ το 1820, όντας βαθιά ερωτευμένος με τη Ματίλντε γράφει ένα ολόκληρο πόνημα, γιατί ; Για να εξομολογηθεί τον έρωτά του σ’ αυτή τη γυναίκα. Και κάπου εκεί ανάμεσα στα θέλω και τα πρέπει, ο Σταντάλ περιγράφει τους τέσσερις διαφορετικούς έρωτες που κατά τη γνώμη του υπάρχουν διαχρονικά : Ο έρωτας –πάθος, αυτός της Πορτογαλίδας μοναχής Ελοϊζ για τον Αβελάρδο. (Για όσους δεν θυμούνται, η Ελοϊζ ήταν μια νεαρή έξυπνη γυναίκα που στα 18 της συνάντησε τον 51χρονο Αβελάρδο. Φιλόσοφο και ιερέα, τον οποίον ο θείος της Ελοίζ τον προόριζε για δάσκαλό της. Από την πρώτη στιγμή της συνάντησης ο έρωτας ήταν κεραυνοβόλος. Παντρεύτηκαν στα κρυφά, αλλά η Ελοϊζ έμεινε έγκυος και η ιστορία έφτασε στ αυτιά του θείου, ο οποίος και αντέδρασε φρικτά, κυνήγησε τον άνδρα και τον ευνούχισε και δεν επέτρεψε στο ζευγάρι να συναντηθεί ποτέ πια. Η Ελοίζ στάλθηκε στο μοναστήρι, το ίδιο και ο Αβελάρδο, ο οποίος έχασε όλα του τα αξιώματα. Οι δύο ερωτευμένοι αντάλλασσαν επιστολές σ όλη τους τη ζωή, αλλά δεν συναντήθηκαν ποτέ.

Στη συνέχεια υπάρχει ο έρωτας – ενδιαφέρον που δέσποζε στο Παρίσι το 1760 και που βρίσκουμε στα μυθιστορήματα της εποχής, στον Λοζέν, στον Σαμφόρ, στον Ντυκλό ( ο Ντυκλό είχε πει ότι οι ευαίσθητες ψυχές έχουν περισσότερη ζωή από τις άλλες. Για αυτές, και τα καλά και τα κακά πολλαπλασιάζονται) ……..όπου όλα έχουν χρώμα τριανταφυλλί, χωρίς τίποτα δυσάρεστο που θα έθετε σε κίνδυνο τους καλούς τρόπους και τη λεπτότητα. Ακολουθεί ο φυσικός έρωτας που σημαίνει να βρίσκεις μια ωραία δροσερή χωριατοπούλα που καταφεύγει στο δάσος και να την ακολουθείς μέχρι τελικής πτώσεως και τέλος ο έρωτας της ματαιοδοξίας, ο χειρότερος, ο καταστροφικότερος, ο πλέον εξουσιαστικός και ο πλέον θνησιγενής.

Πολλοί πιστεύουν ότι ο έρωτας δεν αποτελεί εμπόδιο στην ελευθερία του ανθρώπου. Νομίζω ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ο ερωτευμένος είναι αλυσοδεμένος άνθρωπος. Αν κάποιος μου έθετε ένα τέτοιο ερώτημα θα έλεγα ότι χρειάζομαι και τα δυο : τον έρωτα και την ελευθερία, σε μια ισότιμη σχέση. Αλλά για πόσο ; Ο έρωτας και η ελευθερία δεν διατίθενται σε ποσότητες και κυρίως δεν χαρίζονται. Κατακτώνται. Ο Πασκάλ Μπρυκνέρ λέει ότι αυτοί οι δυο δεν συμπίπτουν. Ο έρωτας αντιδρά στην ουτοπία της δικαιοσύνης και της ισότητας και δεν μεταρρυθμίζεται. Είναι αγροίκος, μα είναι συνάμα και τρυφερός. Είναι βίαιος, αλλά και γλυκός. Αιμοβόρικος και μάγκας και θηλυκός κι ακραίος. Με λίγα λόγια δεν ελέγχεται , γι αυτό και είναι δύσκολο να συμβιώνεις με κάποιον και παράλληλα να παραμένεις κύριος της ζωής σου.

Εξ ου και ο πανικός της συζυγικής φυλακής. Αντίθετα η ελευθερία οριοθετείται και καλώς ή κακώς είναι δομημένη έννοια. Ο έρωτας, επομένως, δεν μπαίνει σε καλούπια, δεν έχει ετικέτες, είναι απλά η επικράτηση της καρδιάς επί της λογικής. Το βλέπουμε στις ιστορίες του Νίκου Παργινού, στις διαφορετικές περιπτώσεις ζευγαριών που ενώνονται, βασανίζονται, ευτυχούν, συνυπάρχουν ή χωρίζουν - Είναι ο διαδρομιστής που κινείται ώρες ατέλειωτες κάθιδρος, γράφει συνθήματα στους τοίχους, παραμερίζει ξεδιάντροπα τα πρέπει της κοινωνικής ζωής, συνθλίβει τον αυτοέλεγχο του θύτη και του θύματος και γίνεται δεινός κυνηγός της ουτοπικής ευτυχίας

Για όσους λοιπόν παλεύουν με τον έρωτα και νομίζω ότι δεν υπάρχει κανείς που να μην παραδέχεται ότι περί πάλης πρόκειται, ας καταλάβουν κάτι : δεν μπορούμε να τον ζούμε χωρίς τις συνέπειες του. Κι αυτό μας το δίνει με εξαιρετικά γλαφυρό , έξυπνο και επιθετικό τρόπο ο Νίκος Παργινός στο βιβλίο του «Με τον έρωτα περνάει ο καιρός , με τον καιρό περνάει ο έρωτας…» Η Μαργαρίτα και ο Γιώργος, ο Κυριάκος και η Φανή του , ο Οδυσσέας και ο νόστος για όσα του λείπουν, η Ελένη και ο Δήμος, όλοι μια μεγάλη παρέα στο μυαλό και στο γραπτό του Νίκου που αποδεικνύουν στον αναγνώστη την πολυδιάστατη σημασία της μοναδικότητας.

Νίκο σε ευχαριστούμε εκ βαθέων και καλή διαδρομή στο βιβλίο σου…

Ομιλία της Ρίτσας Μασούρα στην παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Παργινού
¨Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας"
στην Αθήνα το Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2009

Τρίτη, Δεκεμβρίου 01, 2009

Η Ελένη Γκίκα για τον "έρωτα" του Νίκου Παργινού

'Ερωτας για τον έρωτα ή άλλως
“με ξετρελαίνει ο τρόπος που μ' αγαπάς”


της Ελένης Γκίκα

Τον εαυτό μας στα μάτια του άλλου ερωτευόμαστε, αποκαλύπτει ο Όσκαρ Ουάιλντ με τον μύθο του Νάρκισσου. Εκείνος έβλεπε το όμορφο πρόσωπό του στα κρυστάλλινα νερά της κι εκείνη ούτε και που τον πρόσεχε, διότι η Λίμνη στα δικά του μάτια έβλεπε μοναχά μιαν... όμορφη λίμνη!

Τον έρωτα ερωτευόμαστε, όχι τον άλλον, επιμένει η Ντυράς. Και η Μαρία Μήτσορα σε συνέντευξη “ερωτευόμαστε μ' ό,τι δεν έχουμε, ό,τι δεν είμαστε”.

“Ιστορίες ερωτικής τρέλας” ή το χρονικό μιας διαχρονικής ψευδαίσθησης, σχεδόν υπαρξιακής, θα μπορούσε να ονομαστεί του Νίκου αυτό το βιβλίο. Μετά την “Κρεμάλα”, το “κρέμασμα” που οικειοθελώς επιχειρούμε στους εαυτούς.

Ο τίτλος σοφός, αλληγορικός και υπαινικτικός, από μια φίνα, γαλλική παροιμία. “Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας”.

Περιλαμβάνει, βεβαίως, τα πάντα: τον έρωτα απλώς για να περάσουμε τον καιρό, τον έρωτα του άλλου, που μας βοηθά ν' αντέξουμε το βάρος του χρόνου.

Γουρλίδικο βιβλίο. Ώσπου να τυπωθεί χάρισε και στον συγγραφέα το άλλο μισό του: με κεφαλαία τον Έρωτα. Και μέχρι να παρουσιαστεί και έτερον έρωτα' ήτοι τις δυο γυναίκες της ζωής του.

Όμως, τέρμα με τα προσωπικά, έχει έρωτες κι έρωτες να σας αφηγηθεί αυτό το βιβλίο: μοιραίους, τυχαίους, καθοριστικούς, καιροσκοπικούς, λαγνικούς, υπολογιστικούς, χλιαρούς, παθιασμένους, ιψενικούς, φιλικούς, εχθρικούς, αντιφατικούς, γειτονικούς, εσπεράντο, καταναγκαστικούς, νοσταλγικούς, μυθιστορηματικούς, αποσπασματικούς, κατακερματισμένους. Καρπερούς, άκαρπους, με καλό και κακό τέλος, σαιξπηρικούς, αθεράπευτους, ηρωικούς, συγγραφικούς, αλλόκοτους, συνηθισμένους...

Για έναν Σάκη και μια Καίτη,
για έναν Πέτρο και μια μυστηριώδη φοιτήτρια στον Παρθενώνα,
για έναν Γιώργο και μια Μαργαρίτα,
για έναν Κώστα και μια Γιώτα,
για έναν Μπάμπη και μια Σβετλάνα,
για έναν Μάνο και έναν Θάνο για μια Νάντια και μια Κάτια,
για μιαν Αφροδίτη και έναν Αλέξη και έναν Σπύρο,
για μιαν Ελένη και έναν Δήμο,
για μια Μαρία, μια Μαργαρίτα και έναν Γιάννη,
για μια Σούζαν και έναν Θωμά,
για έναν Νίκο και μια Σοφία,
για μια Νίκη και έναν Τάκη.......

Ιστορίες μέσα στην ιστορία και εγκιβωτισμένοι έρωτες στην αφήγηση και την καλειδοσκοπική παρατήρηση του ενός.

Ατμοσφαιρικοί, σπαρταριστοί, με αναγνωρίσιμους χαρακτήρες, προοπτική, ψυχαναλυτική ροπή κι χιούμορ.

Έρωτες αδιέξοδοι ή διεξοδικοί. Σ' ένα βιβλίο που ανοιγοκλείνει σαν νομοτελειακό περιστατικό ζωής, σαν μαγική βεντάλια. Με ερωτικά κεφάλαια που ανοίγουν τσιτάτα σοφά:

“αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν, αλλά επέλεξε τη γειτονιά σου”,

“Η ανάγκη κάνει σοφό ακόμα και τον βλάκα”,

“Στις μέρες μας οι γυναίκες θεωρούν υποχρέωση των αντρών κάτι που για αιώνες ήταν αγγαρεία γι' αυτές”,

“Μερικές φορές οι καλύτερες επενδύσεις είναι εκείνες που δεν έκανες”,

“Εγωιστής είναι αυτός που δεν μπορεί να αντιληφθεί τον εγωισμό των άλλων”,

“Η μητέρα ξέρει καλύτερα αλλά κανείς δεν την ακούει ποτέ”,

“Όχι μόνο παίζει ζάρια ο Θεός, αλλά μερικές φορές τα ρίχνει σε μέρη που δεν μπορούμε να τα δούμε”,

ο συγγραφέας αποδεικνύει ότι ο έρωτας είναι βάσανο και αίνιγμα, γρίφος μας πρωταρχικός και αρχετυπικός, υπαρξιακός και διαχρονικός.

Και μελετώντας τον καλά έγραψε ένα “περί έρωτος” σπαρταριστό και απολαυστικό, σχεδόν δοκιμιακή σπουδή επ' αυτού, βιβλίο. Και κατέστη άξιος να δει κατά πού τα ρίχνει γι' αυτόν ο Θεός τα ζάρια.

Στο μυθιστόρημα του Νίκου “Με τον έρωτα περνάει ο καιρός/ με τον καιρό περνάει ο έρωτας”δεν υπάρχει μορφή έρωτα που να μην αναπτυχθεί, αναλυθεί, απλωθεί, εξελιχθεί,

αλλά τον όντως έρωτα, τον λένε Δήμητρα
και θα τον βρείτε στη ζωή του!

Ευχαριστώ,

Νίκο μου καλέ, πολλά όμορφα βιβλία σου εύχομαι και έναν Έρωτα, αυτόν που έχεις, αιώνιο και καθοριστικό.

Να είσαι καλά.

Ομιλία της Ελένης Γκίκα στην επίσημη παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Παργινού
"Με τον έρωτα περνάει ο καιρός με τον καιρό περνάει ο έρωτας"
στην Αθήνα στις 31 Οκτωβρίου 2009